Aanvullende screening beveiliger: welke extra controle komt er bovenop je pas?

In een vacature staat “aanvullende screening vereist”, of je werkgever mailt dat er “nog een screening volgt” voordat je op een nieuw object mag staan. Je hebt dan al een pas of je aanvraag loopt. Moet het echt nog een keer? Het antwoord is dat het kan, maar dat achter dat ene woord meerdere regelingen zitten, elk met eigen kosten (op de luchthaven € 189 voor je werkgever), een eigen termijn en een eigen bezwaarweg (zes weken). Hier staan ze op een rij, met de wetsartikelen erbij.

Aanvullende screening beveiliger: een term die de wet niet kent

Wij hebben de teksten nagelopen die hier het meest voor de hand liggen: de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Wpbr) met de Regeling en de Beleidsregels, de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo), de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten (Wwke), de Luchtvaartwet en het Besluit beveiliging burgerluchtvaart. De woorden “aanvullende screening” staan er in geen van allen. De Europese verordening voor luchtvaartbeveiliging hebben wij niet zelf doorgenomen. In het spraakgebruik betekent de term: een controle op je achtergrond bovenop de screening die je al kent. Welke dat is, hangt af van waar je gaat werken.

De screening die iedereen doorloopt is de toestemming van de korpschef. Artikel 7 lid 2 Wpbr bepaalt dat je werkgever je niet aan het werk zet voordat die toestemming er is. Is je werkgever, of een onderdeel ervan, gevestigd op een luchtvaartterrein, dan geeft de commandant van de Koninklijke Marechaussee de toestemming. Volgens lid 4 wordt de toestemming onthouden als je niet beschikt over de bekwaamheid en betrouwbaarheid die voor het werk nodig zijn. Volgens de Beleidsregels (onderdeel 3.1) geldt dit voor al het personeel en loopt de toestemming drie jaar. Hoe die toets werkt lees je in de meest gestelde vragen over beveiligingspassen en, als er iets op je naam staat, in beveiliger worden met een strafblad.

Ook die toets is niet eenmalig. Lid 5 laat de korpschef de toestemming intrekken als er omstandigheden of feiten bekend worden op grond waarvan hij niet zou zijn verleend. Over je arbeidsovereenkomst zwijgt de Wpbr. De cao Particuliere Beveiliging heeft over dit onderwerp maar één regel. Artikel 9 lid 1 onder d zegt dat je werkgever je alleen in dienst mag nemen en houden zolang je toestemming van de overheid hebt om als beveiliger te werken, via de grijze pas. Woorden als screening, antecedentenonderzoek en veiligheidsonderzoek komen in de cao niet voor. De rest van de afspraken staat in de cao Particuliere Beveiliging 2026 uitgelegd. Of de Wpbr zelf gaat veranderen, lees je in de Wpbr en de nieuwe beveiligingswet.

Vier routes waarlangs er iets bovenop je pas kan komen

Wat in de praktijk “aanvullende screening” heet, valt in een van deze vier. Alleen de eerste is voor iedere beveiliger gelijk.

Aanvullende screening beveiliger op de luchthaven en bij Defensie

Op een luchtvaartterrein komt Europese regelgeving bij de Wpbr. Als op grond van verordening 300/2008 een achtergrondcontrole vereist is, moet je volgens artikel 37rf lid 1 van de Luchtvaartwet een verklaring omtrent het gedrag (VOG) kunnen overleggen. Een verklaring dat je betrouwbaarheid al is vastgesteld volstaat ook, als die minimaal een identiteitscontrole en een controle van de justitiële documentatie over ten minste vijf jaar omvat. Is je functie aangewezen als vertrouwensfunctie, dan geldt dat niet: dan is een verklaring van geen bezwaar nodig (lid 3). Voor beveiligingstaken die gecertificeerd personeel vereisen, weigert de minister de erkenning zonder zo’n verklaring (artikel 22 lid 5 Besluit beveiliging burgerluchtvaart). Een luchthavenmedewerker buiten een vertrouwensfunctie kan dus wel een VOG nodig hebben.

Een vertrouwensfunctie is een functie die een minister heeft aangewezen omdat je er de nationale veiligheid mee zou kunnen schaden (artikel 3 lid 1 Wvo). Sinds de wet ook locaties kent tellen alle functies op een aangewezen locatie mee (artikel 3a lid 2), en bij Defensie nemen de minister van Defensie en de MIVD de plaats in van Binnenlandse Zaken en de AIVD (artikel 2 lid 1). Je werkgever meldt je aan, alleen met je schriftelijke instemming, en de minister beslist uiterlijk acht weken na die aanmelding (artikel 4 en 6 Wvo). De hele procedure staat in de verklaring van geen bezwaar in de beveiliging, en wat werken op Schiphol verder inhoudt in werken als luchthavenbeveiliger.

Kritieke entiteit: antecedentenonderzoek via je opdrachtgever

De Wwke geldt sinds 15 augustus 2026 voor organisaties die zijn aangewezen als kritieke entiteit. Artikel 15 lid 1 onder e verplicht zo’n organisatie om haar personeelsbeveiliging op orde te hebben. Daaronder vallen het vaststellen van de kritieke functies, ook bij externe dienstverleners, en het instellen van procedures voor antecedentenonderzoek met het aanwijzen van wie eraan wordt onderworpen. Die verplichting gaat in tien maanden na de aanwijzing (lid 6), dus in de praktijk merk je er pas in de loop van 2027 iets van. Het woord antecedentenonderzoek staat alleen in dit onderdeel, en niet in het Besluit weerbaarheid kritieke entiteiten. Wat je te zien krijgt, bepaalt de opdrachtgever dus zelf. Meer staat in de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten voor beveiligers.

Opdrachtgever: screening binnen de AVG

Een opdrachtgever kan geen verklaring van geen bezwaar eisen: vertrouwensfuncties worden alleen door een minister of een Hoog College van Staat aangewezen. Screent hij je toch, dan werkt hij binnen de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) mag een werkgever alleen screenen als hij een gerechtvaardigd belang heeft, de screening noodzakelijk is en hij je vooraf informeert. Is de screening wettelijk verplicht, dan hoeft dat belang niet apart te worden aangetoond. Voor strafrechtelijke gegevens volstaat volgens de AP meestal een VOG; verdere gegevens mogen alleen als dat niet genoeg is. Jouw toestemming verandert daar niets aan: sollicitanten en werknemers staan in een afhankelijke positie, waardoor hun toestemming meestal niet rechtsgeldig is.

Word je uitgeleend of gedetacheerd, dan hoeft je werkgever je volgens de AP meestal niet voor elke opdracht opnieuw te screenen. Dat mag de opdrachtgever wel zelf doen als hij niet akkoord gaat met de eerdere screening en een aantoonbare noodzaak heeft, bijvoorbeeld door speciale veiligheidseisen. Besteedt een werkgever de screening uit aan een extern bureau dat strafrechtelijke gegevens opvraagt, dan heeft dat bureau een vergunning nodig op grond van de Wpbr. Hoe je zo’n vergunning nakijkt staat in de vergunning van een beveiligingsbedrijf.

Van aanbod tot eerste dienst: de stappen en wat het kost

Op een object met een vertrouwensfunctie komen deze stappen langs. De wet schrijft niet voor welke aanvraag eerst gaat, en ze kunnen naast elkaar lopen.

1. Je tekent een aanbod. Vraag of het onder voorbehoud van de screening is en wat er gebeurt als die langer duurt.
2. Je werkgever vraagt de toestemming van de korpschef aan. De Wpbr noemt geen eigen termijn. Volgens artikel 4:13 lid 2 Awb is de redelijke termijn in elk geval verstreken als er na acht weken geen besluit is en ook geen bericht dat het langer duurt (artikel 4:14 lid 3). Zwijgen is geen ja: artikel 7 lid 8 Wpbr sluit de regel uit dat een uitblijvend besluit als goedkeuring geldt. Na de toestemming geeft de korpschef je legitimatiebewijs af (artikel 13 lid 4 Regeling).
3. Je werkgever meldt je aan voor het veiligheidsonderzoek, met je schriftelijke instemming. De minister beslist uiterlijk binnen acht weken na de aanmelding.
4. Je werkgever belast je met de functie. Dat mag pas als beide besluiten er zijn (artikel 7 lid 2 Wpbr en artikel 4 lid 6 Wvo).
5. Je staat in het register voor vertrouwensfuncties, zodra de minister de verklaring heeft afgegeven (artikel 4 lid 5 Wvo).

Ben je beveiliger in opleiding, dan geldt dezelfde toets, met een toestemming die niet langer duurt dan de periode waarin je zonder diploma mag werken (Beleidsregels onderdeel 3.5). Meer in aspirant beveiliger opleiden.

Rekenvoorbeeld: twaalf nieuwe beveiligers op een luchthavencontract

Een beveiligingsbedrijf wint een contract op een burgerluchthaven en neemt twaalf mensen aan. Per persoon gaat het om de toestemming (basisbedrag € 60), het legitimatiebewijs (basisbedrag € 26, beide jaarlijks aangepast volgens artikel 24 lid 5 van de Regeling) en het veiligheidsonderzoek voor de burgerluchtvaart (€ 189).

De extra screening kost het bedrijf dus € 2.268, en het werkelijke bedrag voor toestemming en pas kan door de indexering hoger zijn. Voor jou telt de tijd. De Wvo geeft de minister uiterlijk acht weken vanaf de aanmelding (artikel 6 lid 1), met een stilstaande klok als je nog gegevens moet aanleveren. Voor de toestemming van de korpschef noemt de Wpbr geen termijn; na acht weken zonder besluit of bericht is de redelijke termijn volgens de Awb in elk geval verstreken. Dienen beide aanvragen pas na elkaar in en gebruikt elke instantie de volledige termijn, dan kom je op zestien weken. Een wettelijk maximum is dat niet: de korpschef kan een langere termijn melden en bij het veiligheidsonderzoek staat de klok stil zolang jij gegevens moet aanleveren. Tekent iemand op maandag 1 maart 2027 en dient de werkgever de eerste aanvraag pas een week later in, dan schuift elke datum in dit rekenwerk een week op. Reken dus met een startdatum die ruim na je handtekening ligt, en vraag je werkgever of de aanvragen tegelijk worden ingediend en wat je in die weken doet.

Wat er gecontroleerd wordt, en wat niet

Bij het veiligheidsonderzoek mag de dienst volgens artikel 7 lid 2 Wvo “uitsluitend” letten op vier categorieën: justitiële en politiegegevens, deelname aan activiteiten die de nationale veiligheid kunnen schaden, lidmaatschap van organisaties die de democratische rechtsorde bedreigen, en overige gedragingen en omstandigheden. Drie punten daarbuiten zie je zelden terug.

Het eerste is dat een gebrek aan gegevens ook een weigeringsgrond is. Artikel 8 Wvo laat de verklaring ook weigeren als het onderzoek onvoldoende gegevens heeft opgeleverd. Artikel 4 van de Beleidsregel veiligheidsonderzoeken 2021 noemt drie gevallen:

• je hebt de gevraagde gegevens niet aangeleverd;
• je zegt in Nederland te hebben gewoond, maar dat blijkt niet aantoonbaar;
• je verbleef buiten Nederland en het onderzoek levert daardoor over de beoordelingsperiode te weinig gegevens op.

Wie lang in het buitenland heeft gewoond, doet er goed aan zijn verblijfsgeschiedenis vooraf op te schrijven; zie ook beveiliger worden met een buitenlands diploma.

Het tweede is dat de beleidsregel ook je partner noemt. In beginsel beoordeelt de dienst gegevens over je partner over de vijf jaar voor je aanmelding (artikel 2 lid 2). Onder partner valt je echtgenoot of geregistreerd partner, wie met je een gezamenlijke huishouding voert (bloedverwanten in de eerste of tweede graad uitgezonderd) en wie volgens het onderzoek een duurzame affectieve relatie met je heeft (artikel 1 lid 1 onder g). Voor justitiële gegevens bij een burgerluchthaven geldt deze beleidsregel niet (artikel 1 lid 3) en gelden voor de burgerluchthavens eigen regels. Vraag je werkgever dus wat voor jouw locatie van toepassing is.

Het derde is dat bij een screening door een werkgever of opdrachtgever de grenzen anders liggen. Volgens de AP mogen alleen gegevens worden opgevraagd die nodig zijn voor de risico’s van de functie, over een zo kort mogelijke periode. Een kredietcheck is waarschijnlijk alleen nodig bij bepaalde financiële functies, gezondheidsgegevens vraagt een werkgever niet op tenzij er bijzondere functie-eisen zijn, en je identiteitsbewijs mag worden bekeken maar niet gekopieerd, gescand of gefotografeerd (zie mag een beveiliger om je identiteitsbewijs vragen). Een screening is geen assessment, zie assessment in de beveiliging.

Je rechten tijdens de screening

Bij een overheidsonderzoek

Je werkgever mag je alleen aanmelden met je schriftelijke instemming, en hij moet je eerst uitleggen wat de aanmelding betekent (artikel 4 lid 2 Wvo). Weiger je, dan kan hij je niet met de functie belasten (artikel 4 lid 6). Zit je al in een functie die achteraf wordt aangewezen en weiger je, of wordt de verklaring geweigerd, dan moet hij je volgens artikel 5 lid 6 binnen acht weken uit de functie ontheffen. Dat is op zichzelf geen ontslag. Na vijf jaar of bij nieuwe feiten kan de minister een hernieuwd onderzoek laten instellen, zonder jouw instemming (artikel 9 lid 1).

Werk je op een locatie die de minister heeft aangewezen en neem je daar dezelfde functie over bij een volgende werkgever, dan kan de verklaring geldig blijven als er hooguit vijf weken tussen de functies zit (artikel 3a lid 3 en 4). Of jouw locatie is aangewezen kun je niet opzoeken, en in de sector gaat men er bij de burgerluchtvaart van uit dat een nieuwe werkgever een nieuwe verklaring aanvraagt; een primaire bron daarvoor hebben wij niet gevonden. Ga er dus van uit dat er een nieuwe aanvraag loopt tot je werkgever het tegendeel bevestigt. Wat er bij een contractwissel verder verandert, staat in contractwissel in de beveiliging.

Bij een screening door je werkgever of opdrachtgever

Volgens de AP moet een werkgever je vooraf laten weten dat er een screening plaatsvindt, waarom, welke gegevens worden onderzocht en waarom die relevant zijn, en na afloop de uitkomsten melden. Je kunt je gegevens inzien, laten verbeteren of soms laten wissen, en bij een klacht terecht bij de Autoriteit Persoonsgegevens.

Geweigerd of ingetrokken: wat betekent dat voor je baan en je bezwaar

Twijfel je of een besluit klopt, of loopt er spoed? Een bezwaarschrift opstellen of een voorlopige voorziening vragen doe je niet zonder hulp: schakel je vakbond, het Juridisch Loket of een jurist in, ruim binnen de termijn van zes weken.

Voor je baan zijn twee dingen van belang. De cao zegt in artikel 9 lid 1 onder d dat je werkgever je alleen in dienst mag nemen en houden zolang je toestemming hebt om als beveiliger te werken. Wordt die geweigerd of ingetrokken, dan heeft je werkgever dus een probleem. Het is alleen geen automatisch einde van je contract: de weg daarnaartoe loopt via het gewone ontslagrecht, en dat leggen we uit in ontslag in de beveiliging.

Voor werkgevers: volgorde, kosten en privacy

Een paar afspraken voorkomen de meeste fouten bij het screenen van je mensen:

1. Vraag eerst de schriftelijke instemming en leg uit wat de aanmelding betekent (artikel 4 lid 2 Wvo). Belast niemand met een vertrouwensfunctie voordat de verklaring er is (artikel 4 lid 6).
2. Reken de kosten door. Die van het veiligheidsonderzoek zijn voor jou (artikel 9a lid 1); bij uitblijvende betaling kan de minister ze invorderen bij dwangbevel (lid 3).
3. Screen je zelf of namens een opdrachtgever, informeer dan vooraf over de gegevens en het doel, en controleer de vergunning van een extern bureau dat strafrechtelijke gegevens opvraagt.

Zo bereid je je voor

1. Vraag bij het aanbod welke screening de functie nodig heeft: alleen de toestemming van de korpschef, of ook een veiligheidsonderzoek of een VOG.
2. Schrijf je adressen en verblijven op, ook die in het buitenland, en die van je partner. Ontbrekende gegevens zijn een weigeringsgrond.
3. Weet wat er over je bekend is, voordat een ander het leest. Hoe je dat opvraagt staat in beveiliger worden met een strafblad.
4. Lees wat je tekent, vraag welke gegevens een opdrachtgever onderzoekt en noteer de datum van elk besluit: je hebt zes weken voor bezwaar.

Veelgestelde vragen over aanvullende screening voor beveiligers