Ontvang vacatures direct in je mailbox
27 oktober 2026
Winkeldiefstal afhandelen als beveiliger (2026): politie, schadevergoeding of allebei?
Kort antwoord: je kunt winkeldiefstal afhandelen langs twee routes die elkaar niet uitsluiten. De strafrechtelijke route: je houdt de dader op heterdaad aan en draagt hem onverwijld over aan een opsporingsambtenaar (artikel 53 Wetboek van Strafvordering); het Openbaar Ministerie bepaalt wat er daarna gebeurt. De civielrechtelijke route: de winkel vraagt schadevergoeding en spreekt dat vrijwillig af. Een boete kan een winkel niet opleggen, en jij mag niemand vasthouden totdat er is betaald.
Onverwijldoverdragen aan de politie na een aanhouding
4 jaarmaximale gevangenisstraf voor diefstal, of een boete (artikel 310 Sr)
Geen boetedie een winkelier of beveiliger zelf kan opleggen
8 jaarmaximale gevangenisstraf voor wederrechtelijke vrijheidsberoving (basisvorm, artikel 282 Sr)
In dit artikel
Je ziet een man een fles drank onder zijn jas schuiven en langs de kassa lopen. Je spreekt hem aan bij de uitgang. Hij geeft het toe, de fles gaat terug op de plank. En nu? Moet de politie komen, mag de winkel schadevergoeding vragen, en wat is jouw rol daarin? Dit artikel gaat over de afhandeling na het betrappen. Over de vraag óf je iemand mag aanhouden en hoe dat in elkaar zit, lees je meer in wat mag een beveiliger wel en niet; het winkelverbod heeft een eigen stuk in winkelverbod: wat mag je als beveiliger.
Wat winkeliers en beveiligers vaak niet weten: de afhandeling bestaat uit twee losse sporen. Het ene gaat over strafbaarheid en is van de overheid. Het andere gaat over schade en is een zaak tussen de winkel en de dader. Wie ze door elkaar haalt, belandt snel in een situatie die de beveiliger zelf strafbaar maakt.
Winkeldiefstal afhandelen, stap 1: aanhouden en overdragen
Diefstal is wegnemen van een goed dat een ander toebehoort, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen (artikel 310 Wetboek van Strafrecht). De straf is maximaal vier jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie. Een beveiliger heeft geen speciale opsporingsbevoegdheid, maar wel de bevoegdheid en de plicht die iedere burger heeft bij een aanhouding:
| Bepaling | Wat er staat | Wat het voor jou betekent |
|---|---|---|
| Sv artikel 53 lid 1 | Bij ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit is een ieder bevoegd de verdachte aan te houden | Je mag aanhouden, maar alleen op heterdaad |
| Sv artikel 128 | Heterdaad: je ontdekt het feit terwijl het gebeurt of terstond daarna. Het blijft niet langer heterdaad dan kort daarna | Zie je het pas later op camerabeelden, dan is het meestal geen heterdaad meer en kun je niet zomaar aanhouden |
| Sv artikel 53 lid 3 | Een ander dan een opsporingsambtenaar levert de aangehoudene onverwijld over aan een opsporingsambtenaar, met de bij hem aangetroffen voorwerpen | Aanhouden is bedoeld om over te dragen, niet om vast te houden |
Aanhouden mag, maar je bent niet verplicht. Volg het protocol van je opdrachtgever. Houd je niemand aan, dan blijft de winkel zelf bepalen of er aangifte wordt gedaan of schade wordt verhaald. Houd je wel iemand aan, dan geldt de overdrachtsplicht van artikel 53 lid 3.
Het woord onverwijld is hier de kern. De aanhouding rechtvaardigt dat je iemand even tegenhoudt tot de politie er is. Ze rechtvaardigt niet dat hij ondertussen een uur in een kantoortje zit omdat de winkel liever zelf wil afhandelen.
Wat je als beveiliger bij winkeldiefstal niet mag
- Vasthouden totdat er is betaald. Wie opzettelijk iemand wederrechtelijk van zijn vrijheid berooft of beroofd houdt, wordt gestraft met maximaal acht jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie (artikel 282 Sr). Een aanhouding die voortduurt omdat er een bedrag moet worden geregeld, is niet meer gedekt door artikel 53.
- Een identiteitsbewijs eisen. Dat mag een beveiliger niet afdwingen; alleen vrijwillig. Hoe dat precies zit, staat in mag een beveiliger om je identiteitsbewijs vragen.
- Een boete opleggen. Een boete is een straf en die komt van de overheid. Wat een winkel mag vragen, is schadevergoeding (zie hieronder).
- Fouilleren. Een beveiliger mag niemand fouilleren. Iemand kan vrijwillig zijn tas of zakken leegmaken of een voorwerp afgeven, maar je kunt het niet afdwingen. Het onderzoek aan kleding en lichaam is voor de politie na de overdracht; zie tassencontrole door een beveiliger.
Route 1: de politie en het Openbaar Ministerie
Bij de strafrechtelijke route hoort de aangifte of het proces-verbaal van de politie. Daarna beslist het Openbaar Ministerie. De officier van justitie kan de zaak seponeren, een strafbeschikking uitvaardigen (artikel 257a Sv), voorwaarden stellen ter voorkoming van vervolging (artikel 74 Sr, een transactie) of de zaak aan de rechter voorleggen. De winkelier heeft daar geen zeggenschap over. Diefstal vervolgt het Openbaar Ministerie ook zonder klacht.
Komt de zaak voor de rechter, dan kan de winkel de schade ook daar meenemen. Een winkel kan slachtoffer zijn, ook als het bedrijf een rechtspersoon is, zoals een B.V., en rechtstreeks vermogensschade heeft geleden door een strafbaar feit (artikel 51a Sv). Wie rechtstreeks schade heeft geleden, kan zich dan als benadeelde partij voegen met een vordering tot schadevergoeding (artikel 51f Sv).
Geen aangifte betekent geen einde van de zaak. Dat de winkel geen aangifte doet, betekent niet dat politie en Openbaar Ministerie niet meer kunnen optreden. Wie ervoor betaalt “zodat het niet bij de politie komt”, heeft dus geen garantie dat dat ook zo is. Een beveiliger moet dat nooit als belofte uitspreken.
Route 2: schadevergoeding als civiele afhandeling
De winkel kan de schade ook zelf verhalen. De juridische basis is de onrechtmatige daad: wie jegens een ander een onrechtmatige daad pleegt die hem kan worden toegerekend, moet de schade vergoeden (artikel 6:162 Burgerlijk Wetboek). Dat de dader tegelijk strafbaar is, staat daar los van.
Wat valt onder schade? Vermogensschade omvat geleden verlies en gederfde winst. Daarnaast komen, voor zover redelijk, kosten in aanmerking ter vaststelling van schade en aansprakelijkheid en ter verkrijging van voldoening buiten rechte (artikel 6:96 lid 2 onder b en c BW). Het woord redelijk doet het werk: een winkel mag geen willekeurig bedrag noemen, maar moet kunnen laten zien waaruit de schade en de kosten bestaan.
Komt de winkel met de dader een bedrag overeen, dan kan dat een vaststellingsovereenkomst zijn (artikel 7:900 BW): beiden leggen vast wat tussen hen geldt, zodat er geen ruzie meer over komt. Het sleutelwoord is vrijwillig. De dader hoeft niet te tekenen en niemand kan hem dwingen om ter plekke te betalen. Betaalt hij niet, dan kan de winkel de schade nog steeds via de rechter vorderen; de schuld verdwijnt niet door een weigering.
Veel winkels laten de afhandeling lopen via een online platform waar de dader een bedrag kan betalen. Dat is dezelfde civiele route in een andere vorm. Het vaste bedrag dat zo’n platform vraagt, is geen wettelijk tarief en de rechter kan het toetsen op redelijkheid; het actuele bedrag staat in wat doet een winkelbeveiliger precies. Hier gelden dezelfde grenzen: de beveiliger regelt geen betaling, vraagt geen contant geld en houdt niemand vast om een betaling af te dwingen.
Politie of schadevergoeding: de routes vergeleken
| Strafrechtelijk | Civielrechtelijk | |
|---|---|---|
| Wie beslist? | Politie en Openbaar Ministerie | De winkel; bij een geschil de rechter |
| Waarover gaat het? | Strafbaarheid en straf | Schade en redelijke kosten |
| Rol van de beveiliger | Aanhouden, overdragen, rapport | Alleen je rapport; de winkelier regelt het |
| Kan er een boete zijn? | Ja, van de overheid | Nee, wel schadevergoeding |
De routes lopen naast elkaar: een winkel kan aangifte doen én de schade verhalen. Welke route een winkel kiest, is beleid van de winkel of de opdrachtgever. Jij voert dat uit binnen wat de wet toestaat. Staat het beleid ergens haaks op de wet, bijvoorbeeld “niemand gaat weg voordat er is betaald”, dan blijft de wet gelden.
Rekenvoorbeeld: wat bestaat de schade uit?
Een jas verdwijnt uit de winkel. De rechter begroot de schade op de wijze die het meest met de aard ervan in overeenstemming is (artikel 6:97 BW). Wat dat is, hangt af van wat er gebeurt:
| Situatie | Schade |
|---|---|
| De jas komt onbeschadigd terug en kan in de verkoop | Geen waardeverlies; wel mogelijk redelijke kosten voor de afhandeling |
| De jas is beschadigd en kan niet meer als nieuw worden verkocht | Het waardeverlies, plus redelijke kosten |
| De jas is weg | De waarde van de jas, plus redelijke kosten |
| De winkel besteedt tijd aan de afhandeling | Redelijke kosten voor die tijd, als de winkel ze kan aantonen (artikel 6:96 lid 2 BW) |
In de praktijk zit de schade na een betrapte diefstal vooral in die laatste rij, want de waar komt meestal terug. Een vast bedrag per diefstal is dus alleen houdbaar als het redelijk en aantoonbaar is. Wat een rechter redelijk vindt, hangt af van de zaak.
Op zoek naar werk als winkelbeveiliger bij een werkgever met duidelijke protocollen?
Jouw stappenplan bij winkeldiefstal
- Kijk eerst of het heterdaad is. Zag je het gebeuren, of zie je het achteraf? Aanhouden kan alleen bij het eerste (artikel 53 en 128 Sv).
- Zorg voor veiligheid. Gebruik geen geweld dat je niet kunt verantwoorden en haal een collega erbij. Een aanhouding mag nooit zwaarder zijn dan nodig.
- Bel de politie als je hebt aangehouden en draag de verdachte en de bij hem aangetroffen voorwerpen onverwijld over.
- Leg vast wat je zag. Tijd, plaats, wat je met eigen ogen zag en wat de verdachte zei. Hoe je dat opschrijft, staat in rapportage schrijven als beveiliger.
- Laat de schade-afspraak aan de winkelier. Zeg niets over aangifte of betaling dat je niet kunt waarmaken.
- Hoort de dader ook onder een winkelverbod? Dan is dat een apart spoor, met een eigen artikel over het winkelverbod (de link staat in de inleiding).
Meer over het werk zelf lees je in wat doet een winkelbeveiliger precies. Is er een jas gestolen uit een garderobe, dan gelden dezelfde sporen met een eigen verhaal in jas gestolen uit de garderobe.
Veelgestelde vragen over winkeldiefstal afhandelen
Mag een beveiliger een winkeldief aanhouden?
Ja, op heterdaad, maar je bent niet verplicht. Artikel 53 lid 1 van het Wetboek van Strafvordering geeft ieder de bevoegdheid de verdachte aan te houden bij ontdekking op heterdaad. Je moet hem daarna onverwijld overdragen aan een opsporingsambtenaar, samen met de bij hem aangetroffen voorwerpen.
Mag een winkel een boete opleggen aan een winkeldief?
Nee. Een boete is een straf en wordt door de overheid opgelegd. Een winkel kan wel schadevergoeding vragen op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), inclusief redelijke kosten voor het vaststellen van de schade en het verkrijgen van betaling buiten rechte (artikel 6:96 lid 2 BW). Dat moet redelijk en aantoonbaar zijn, en niemand kan de dader dwingen om ter plekke te betalen of te tekenen.
Moet de politie altijd worden gebeld bij winkeldiefstal?
Heb je iemand aangehouden, dan draag je hem onverwijld over aan een opsporingsambtenaar. Zonder aanhouding beslist de winkel of er aangifte wordt gedaan. Dat een winkel afziet van aangifte, betekent niet dat politie en Openbaar Ministerie niet meer kunnen optreden.
Mag een beveiliger een winkeldief vasthouden totdat hij betaalt?
Nee. Een aanhouding is bedoeld om iemand over te dragen aan de politie. Wie iemand opzettelijk wederrechtelijk van zijn vrijheid berooft of beroofd houdt, kan op grond van artikel 282 van het Wetboek van Strafrecht worden gestraft met maximaal acht jaar gevangenisstraf.
Kan een winkel ook schadevergoeding krijgen via het strafproces?
Ja, als de zaak voor de rechter komt. Wie rechtstreeks schade heeft geleden door een strafbaar feit, kan zich als benadeelde partij voegen in het strafproces met een vordering tot schadevergoeding (artikel 51f Wetboek van Strafvordering). Een winkelbedrijf kan, ook als rechtspersoon, slachtoffer zijn (artikel 51a).
Moet een winkeldief zijn identiteitsbewijs laten zien aan een beveiliger?
Niet verplicht. Een beveiliger kan een identiteitsbewijs vragen, maar niet afdwingen. Zonder naam en adres kan de winkel de schade moeilijker verhalen; dan loopt het via aangifte en de politie.
Bronnen: Wetboek van Strafvordering, artikel 51a, 51f, 53, 128 en 257a · Wetboek van Strafrecht, artikel 74, 282 en 310 · Burgerlijk Wetboek Boek 6, artikel 6:96, 6:97 en 6:162 · Burgerlijk Wetboek Boek 7, artikel 7:900. Laatst bijgewerkt op 27 oktober 2026. Dit artikel is algemene informatie, geen juridisch advies; de omstandigheden van het geval zijn bepalend.
Na jaren als marketing manager bij ProHost Security in Groningen weet Matthijs wat er speelt op de beveiligingsmarkt, van werkvloer tot cao-tafel. Vanuit zijn liefde voor marketing én beveiliging bouwde hij Vacaturebeveiliging.nl van een zolderkamer uit tot een kantoor met vier collega’s, en kantoorhond Finn.