Reisuren in de beveiliging: krijg je je reistijd betaald?

Je rijdt drie kwartier naar een object, draait je dienst, en rijdt drie kwartier terug. Anderhalf uur van je dag is op, en op je loonstrook zie je er niets van terug behalve een regel met kilometers. Krijg je die reisuren nou wel of niet betaald? Het is een van de vragen die in de beveiliging het vaakst wordt gesteld en het slechtst wordt beantwoord — meestal met "dat is nou eenmaal zo".

Het antwoord staat er wel degelijk, alleen niet op de plek waar je het zoekt. Niet in een artikel over reizen, maar in de begrippenlijst. Op deze pagina lees je wat de cao particuliere beveiliging onder arbeidstijd verstaat, in welke gevallen je reistijd wél geld oplevert, waarom je rit tegelijk voor je rusttijden kan meetellen en toch niet op je loonstrook staat, en wat je eraan kunt doen.

Zijn reisuren in de beveiliging arbeidstijd?

In de regel niet — en dat volgt uit artikel 1, het artikel waarin de cao zijn eigen begrippen uitlegt. Daar staat wat arbeidstijd is: "alle tijd waarover de werknemer loongerechtigd is". Daarna volgt een opsomming van wat dat concreet is. Die lijst is de kern van dit hele onderwerp, dus hier staat hij compleet.

Negen categorieën, en reisuren staan er niet bij. Dat is veelzeggend: opleidingsuren, leegloopuren en zelfs uren werkoverleg staan er wél in. Sluitend bewijs is het niet — de opsomming begint met de open zin "alle tijd waarover de werknemer loongerechtigd is", en de eerste categorie is "gewerkte uren". Wie kan aantonen dat hij onder gezag van zijn werkgever ríjdt, heeft daarmee een argument. Maar in de praktijk hanteren werkgevers de lijst als gesloten, en de cao regelt reizen elders uitdrukkelijk als kostenpost, in artikel 47, en niet als tijd.

Wanneer worden reisuren in de beveiliging wél betaald?

De hoofdregel is duidelijk, maar hij is niet absoluut. Eén uitzondering is hard; twee andere leveren je iets op, maar niet automatisch loon over je reistijd. Het verschil daartussen is precies waar de meeste discussies met de planning op stuklopen.

1. Je wordt opgeroepen tijdens consignatie (dit is de harde)

Heb je consignatiedienst — je bent thuis, maar je moet bereikbaar en beschikbaar zijn — dan zegt artikel 31 lid 4 iets opvallends: "Roept je werkgever je op tijdens consignatie? Dan gaat je arbeidstijd in op het moment van de oproep."

Op het moment van de oproep, niet op het moment dat je aankomt. Alles wat daarna komt is arbeidstijd: je aankleden, je uitrusting pakken, in de auto stappen en rijden. Rijd je veertig minuten naar het object, dan zijn die veertig minuten betaald. Krijg je binnen een half uur nadat je arbeidstijd stopt opnieuw een oproep, dan telt ook de tijd tussen die twee oproepen als arbeidstijd. En je arbeidstijd is bij een oproep sowieso minimaal een half uur (lid 4c).

Daar komt bij dat je bij een oproep tijdens consignatie minimaal drie uur betaald krijgt (lid 5b), ook als de klus in twintig minuten geklaard is, en dat je daarnaast gewoon je consignatievergoeding houdt. Voor een korte melding op een object dicht bij huis maakt dat weinig uit; voor een melding om vier uur 's nachts op veertig minuten rijden is het het verschil tussen een verloren nacht en een betaalde nacht.

2. Je volgt een verplichte opleiding

Let hier goed op wat er wél en niet geregeld is. Artikel 55 lid 3 stelt de opleiding gelijk aan een dienst: "Dit betekent dat het volgen van de opleiding wordt gezien als arbeidstijd. Je krijgt deze uren betaald. Ook de regels voor het inroosteren en de rusttijden zijn van toepassing." Lid 4b regelt dat je werkgever ook je reiskosten betaalt, volgens artikel 47. Over je reistíjd naar de opleiding staat er niets: die valt onder dezelfde hoofdregel als je gewone woon-werkverkeer.

Hetzelfde geldt voor je BHV- of EHBO-diploma als je werkgever je verplicht dat te halen of bij te houden (artikel 58 lid 1 en 2). Maar let op het spiegelbeeld in lid 3: haal of onderhoud je je EHBO-diploma vrijwillig, dan zijn de lesuren uitdrukkelijk géén arbeidstijd én krijg je je reiskosten niet vergoed.

Het onderscheid tussen verplicht en vrijwillig is dus geld waard. Ga je een cursus doen omdat je werkgever hem aanwijst, zorg dan dat dat ook zo op papier staat. Meer over wat je werkgever aan opleidingen moet betalen lees je in ons artikel over de opleiding tot beveiliger.

3. Je rijdt onder gezag van je werkgever

De derde situatie staat niet in de cao maar in de wet, en hij raakt precies de groep die het meeste rijdt: mobiele surveillanten, alarmopvolgers en iedereen die per dienst meerdere objecten afgaat.

De hoofdregel van de Rijksoverheid is dezelfde als die van de cao: je reistijd tussen huis en werk telt niet als werktijd, behalve als je tijdens die reis activiteiten uitvoert in opdracht — "onder gezag" — van je werkgever. Er staan drie voorbeelden bij, en die zijn voor de beveiliging stuk voor stuk herkenbaar:

• Ga je aan het begin van je werkdag vanuit huis rechtstreeks naar je eerste klant, dan telt die rit als werktijd.
• Werk je geregeld op een ander werkadres, maar moet je eerst vanuit huis via je bedrijf rijden? Dan telt de rit van je bedrijf naar dat andere adres (en terug) als werktijd.
• Vraagt je werkgever je om onderweg met een bedrijfsbus een collega op te halen, dan is die rit werktijd — voor jou als bestuurder, niet voor de collega die instapt.

Let scherp op wat dat wél en niet betekent. Het gaat hier om werktijd in de zin van de Arbeidstijdenwet: die tijd telt mee voor je maximale uren en je rusttijden. Het betekent niet dat de cao je werkgever verplicht er loon over te betalen. Wil je die uren ook uitbetaald krijgen, dan moet dat uit je arbeidsovereenkomst, een bedrijfsregeling of een afspraak met je werkgever komen. De Rijksoverheid wijst daar zelf ook op: is het onduidelijk of je onder gezag rijdt, kijk dan in je arbeidsovereenkomst of bij de afspraken met de ondernemingsraad.

Twee keer hetzelfde woord, twee verschillende betekenissen

Hier zit het misverstand waar de meeste gesprekken op vastlopen, en het is de moeite waard om het scherp te hebben voordat je naar je planner stapt.

De Arbeidstijdenwet definieert arbeidstijd in artikel 1:7 als "de tijd dat de werknemer onder gezag van de werkgever arbeid verricht". Die wet gaat over veiligheid: hoe lang je achter elkaar mag werken, hoeveel rust je moet krijgen, hoeveel uur per week je maximaal maakt. De cao definieert arbeidstijd als "alle tijd waarover de werknemer loongerechtigd is". Die gaat over geld.

Dat zijn twee verschillende meetlatten. Het gevolg: een rit kan meetellen voor je urennorm en je rusttijden, en tegelijk niet op je loonstrook verschijnen.

Die rustregel is trouwens gunstiger dan de wet, en de cao zegt dat er zelf bij: "Deze rusttijd mag niet ingekort worden. Dit wijkt af van wat er in de Arbeidstijdenwet staat." Rijd je onder gezag, dan schuift je vertrektijd dus mee in die elf uur.

De laatste regel verdient ook aandacht. Overwerk ontstaat volgens artikel 23 lid 2a pas als je arbeidstijd boven de 152 uur per loonperiode komt — en dat is de cao-definitie. Onbetaalde reisuren tellen daar dus niet in mee. Je kunt met reizen erbij ruim boven de 152 uur zitten en toch geen recht op overwerktoeslag hebben. Meer over hoe uren en tijdvakken werken staat in ons artikel over je rooster in de beveiliging.

Waar begint je dienst precies?

Bijna alle winst in dit onderwerp zit in die ene vraag. Wat er vóór het startsein gebeurt is reistijd; wat erna komt is gewerkte tijd, en die stáát in de lijst van artikel 1.

De tijd vóór je dienst

Moet je een kwartier eerder komen voor de overdracht, de sleutels, de portofoon of het aantrekken van je uitrusting? Dat is geen reistijd maar gewerkte tijd. Diezelfde redenering geldt als je dienst bij het steunpunt begint: vanaf het moment dat je daar de surveillanceauto ophaalt en je opdracht krijgt, loopt de klok — de rit naar het eerste object is dan werk-werkverkeer en geen woon-werkverkeer.

Rijden tijdens je dienst

Rijd je tijdens één dienst naar een tweede locatie, dan loopt de klok gewoon door. Die minuten zijn arbeidstijd, inclusief de toeslag bijzondere uren als ze in een toeslagvenster vallen — en die toeslag krijg je volgens artikel 44 lid 2 uitdrukkelijk ook over delen van een uur. Zo ziet dat eruit voor een surveillant die tijdens een doordeweekse dienst twee keer 25 minuten onderweg is tussen objecten:

Valt de rit vóór middernacht, tussen 18.00 en 24.00 uur, dan is de toeslag 10% in plaats van 20%. In het weekend is het 35%, van zaterdag 00.00 uur tot zondag 24.00 uur. Het uurloon in dit voorbeeld is het basisuurloon van schaal 3 bij 1 periodiek — het instaptarief van die schaal — per loonperiode 1 van 2026. Zit je hoger in de schaal, dan is het meer; in welke schaal je valt, lees je in ons artikel over de salarisschaal van een beveiliger.

Rijd je diezelfde afstand daarentegen vóór je dienst, van huis naar je enige object, dan is die 50 minuten van jou en houd je alleen de kilometervergoeding over. Bovenop het loon in de tabel krijg je bij rijden tussen locaties trouwens ook nog een kilometervergoeding; hoe die is opgebouwd staat in het artikel over de reiskostenvergoeding.

Lopen op een luchthaven

Eén bepaling die vrijwel nooit wordt aangehaald: werk je op een luchthaven, dan zegt artikel 93 lid 4 dat de looptijd van je positie naar de rustruimte en terug niet onder je pauzetijd valt. Die minuten blijven dus betaald. Voor wie op een groot terminalgebouw werkt, tikt dat per dienst aardig aan.

Je rijdt voor niets: welke uren krijg je dan?

Dit is de situatie waar de meeste boosheid over ontstaat: je rijdt drie kwartier, je meldt je, en je hoort dat je niet nodig bent. Artikel 45 is daar kort over.

Drie basisuurlonen betekent: zonder toeslag bijzondere uren. In schaal 3 bij 1 periodiek komt dat neer op €52,11 plus je reisvergoeding. Dat is de bodem die de cao trekt; je werkgever mag er altijd bovenop gaan zitten.

Wat je werkgever wél mag afspreken

De cao particuliere beveiliging is een minimum-cao. Artikel 108 lid 1 zegt letterlijk dat je ervan mag afwijken als dat positief is voor de werknemer, en dat gunstiger arbeidsvoorwaarden geldig blijven. Een werkgever die reisuren wél betaalt, doet dus niets fout — die doet iets extra's. En heeft hij die betere afspraak eenmaal gemaakt, dan mag hij hem niet zomaar weer intrekken: daar moeten volgens lid 1d eerst de vakbonden mee instemmen.

En zulke afspraken bestaan. In het controlereglement van de cao (bijlage 5, artikel 4 lid 1 sub l), waarin staat welke stukken een werkgever bij een nalevingsonderzoek moet kunnen laten zien, staat als op te vragen document: "specificatie uitbetaalde reiskosten-/reistijdenvergoeding". Een reistijdenvergoeding wordt daar dus met zoveel woorden genoemd. Verplicht is hij niet, maar hij bestaat in de praktijk wel degelijk.

Wat je nu kunt doen

1. Reken uit wat je reistijd je per loonperiode kost. Neem je gemiddelde reistijd per dienst maal het aantal diensten. Vijf kwartier per dienst maal twintig diensten is 25 uur per loonperiode — ruim drie diensten die je niet betaald krijgt.
2. Controleer je consignatie-oproepen. Dit is de plek waar je een hard recht hebt en waar het in de praktijk het vaakst misgaat: begint de geregistreerde arbeidstijd bij de oproep, en staat er minimaal drie uur op?
3. Kijk waar je dienst begint als je zonder vaste standplaats werkt. Bij het eerste object of bij het steunpunt? Dat verschil is precies de discussie waard.
4. Kijk hoever je terug kunt. Een loonvordering verjaart pas na vijf jaar. Is er structureel te weinig uitbetaald bij consignatie-oproepen, dan gaat het al snel over veel meer dan de laatste loonperiode.
5. Leg het schriftelijk voor. Verwijs naar artikel 31 lid 4 voor consignatie en artikel 55 lid 3 voor opleidingen; dat zijn geen interpretaties maar letterlijke tekst.
6. Kom je er niet uit? Leg het via je vakbond voor. Blijft je werkgever weigeren, dan kan het geschil naar de Sociale Commissie Beveiliging: die oordeelt volgens artikel 84 uitdrukkelijk ook over geschillen tussen een werkgever en een werknemer over de uitleg van de cao.
7. Reken de andere kant ook door. Twintig minuten dichterbij werken scheelt je per loonperiode al snel een hele dienst aan onbetaalde tijd. Let wel op: je reisvergoeding daalt dan mee en onder de 9 kilometer valt hij helemaal weg. Reken bruto en netto na met de rekentool op onze salarispagina.

Veelgestelde vragen over reisuren in de beveiliging