Aanwijzingen van een verkeersregelaar: moet je luisteren en mag hij je ID vragen?

Een weg is afgesloten voor een evenement, een aannemer heeft een rijstrook dichtgezet en iemand in een fluorescerend hesje wuift je een andere kant op. Je navigatie zegt rechtdoor, het verkeerslicht staat op groen en je hebt haast. Moet je dan doen wat die man of vrouw zegt? En als hij je vraagt om je identiteitsbewijs, ben je dan verplicht om dat te laten zien?

Voor weggebruikers is dit een praktische vraag, voor verkeersregelaars en beveiligers die zo werken een vraag over hun eigen positie. In dit artikel staat wat de wet zegt, met de artikelnummers erbij, en waar de grenzen van een verkeersregelaar liggen. Wil je zelf verkeersregelaar worden? Dat staat in beroepsverkeersregelaar worden.

Moet je de aanwijzingen van een verkeersregelaar opvolgen?

Ja. Artikel 82 lid 1 van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) zegt dat weggebruikers verplicht zijn de aanwijzingen op te volgen die mondeling of met gebaren worden gegeven door onder meer “de daartoe bevoegde en als zodanig kenbare verkeersregelaars”. Dat geldt voor automobilisten, fietsers, voetgangers en iedereen anders op de weg.

Belangrijker is de rangorde. Artikel 84 RVV zegt kort dat aanwijzingen boven verkeerstekens en verkeersregels gaan. Staat het licht op groen en steekt de verkeersregelaar zijn hand op om te stoppen? Dan stop je. Staat er een bord met voorrang en wijst hij je een andere kant op? Dan ga je waar hij wijst. De navigatie heeft geen enkele wettelijke rang.

Wat een beveiliger of een toezichthouder wel mag, lees je in wat mag een beveiliger en toezichthouder worden. Een verkeersregelaar valt in geen van beide categorieën.

Wanneer is een verkeersregelaar bevoegd en kenbaar?

Artikel 82 werkt alleen bij twee voorwaarden, en daar zit ook de grens: hij moet bevoegd zijn en hij moet als zodanig kenbaar zijn.

Bevoegd is iemand met een aanstelling. De Regeling verkeersregelaars 2009 legt vast wie dat kan zijn en hoe. Een beroepsverkeersregelaar en een transportbegeleider krijgen een aanstelling van vijf jaar (artikel 7) en een aanstellingspas die ze tijdens hun werk bij zich dragen, met pasfoto en naam. Een evenementenverkeersregelaar wordt door het bevoegde gezag aangesteld voor maximaal twaalf maanden (artikel 10) en heeft de politie-instructie gevolgd.

Kenbaar maakt in de praktijk de voorgeschreven kleding. Artikel 14 van de Regeling zegt dat verkeersregelaars tijdens hun taak een jas, hes of poloshirt dragen die voldoet aan de omschrijving in bijlage 2. Ook wie tijdens een praktijkles of praktijkexamen optreedt, valt onder artikel 82 (lid 1 onder d), maar alleen voor de duur daarvan en zolang die kleding wordt gedragen.

De soorten verkeersregelaars: wat betekent dat voor jou?

Niet elke verkeersregelaar is hetzelfde, maar voor jou als weggebruiker maakt het voor de gehoorzaamheid niet uit. De Rijksoverheid onderscheidt vier soorten:

Leeftijden, aanstelling en opleiding staan in beroepsverkeersregelaar worden. Wat een verkeersregelaar verdient, lees je in wat een verkeersregelaar verdient.

Wat gebeurt er als je de aanwijzingen van een verkeersregelaar negeert?

Artikel 92 lid 1 RVV zegt dat overtreding van artikel 82 een strafbaar feit is. Dat is een overtreding (artikel 178 lid 2 WVW): volgens artikel 177 Wegenverkeerswet 1994 (WVW) staat er voor RVV-overtredingen die uitdrukkelijk als strafbaar feit zijn aangemerkt hechtenis van ten hoogste twee maanden of een geldboete van de tweede categorie op. Bij een motorvoertuig, bromfiets of snorfiets kan de rechter de rijbevoegdheid tot twee jaar ontzeggen (artikel 92 lid 2 RVV).

Daarnaast geldt artikel 5 WVW: het is een ieder verboden zich zodanig te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt, of dat het verkeer wordt gehinderd. Wie doorrijdt bij een stopteken, zit al snel ook daar. Dat is volgens artikel 177 lid 1 WVW een overtreding met hechtenis tot zes maanden of een geldboete van de derde categorie.

Als verkeersregelaar geeft iemand geen boete. Zijn of haar opdracht is het verkeer regelen, niet het opsporen van overtredingen. Een verkeersregelaar kan het kenteken en het tijdstip noteren en het melden aan de politie of een boa, en zij beslissen of er iets volgt. Ook aanhouden is geen taak van een verkeersregelaar. Er is alleen de bevoegdheid die iedere burger heeft: artikel 53 Sv staat toe dat ieder een verdachte op heterdaad aanhoudt, waarna je hem onverwijld overdraagt aan een opsporingsambtenaar. Bij een overtreding als doorrijden is afstand houden en melden bijna altijd de betere keuze. Is dezelfde persoon tegelijk agent of boa, dan geldt voor die rol iets anders. In de praktijk stelt de politie een proces-verbaal op en volgt afdoening door het Openbaar Ministerie; het genoemde maximum is de wettelijke bovengrens.

Mag een verkeersregelaar je identiteitsbewijs vragen?

Vragen mag altijd, vorderen niet. De Wet op de identificatieplicht zegt in artikel 2 dat je verplicht bent op de eerste vordering van een ambtenaar als bedoeld in artikel 8 Politiewet 2012 of artikel 6a Wet op de bijzondere opsporingsdiensten een identiteitsbewijs te tonen, en ook op vordering van een toezichthouder. Een verkeersregelaar is geen van die drie: geen agent, geen ambtenaar van een bijzondere opsporingsdienst en niet belast met toezicht op de naleving van regels (een toezichthouder in de zin van artikel 5:11 Awb). Je hoeft je identiteitsbewijs dus niet te laten zien omdat iemand het verkeer regelt. De plicht geldt vanaf 14 jaar. Let op: de “toezichthouder” uit de Regeling verkeersregelaars, aan wie een evenementenverkeersregelaar zijn identiteitsbewijs toont, is iemand anders dan de verkeersregelaar.

Meer over de identiteitsvraag in beveiligingssituaties staat in identiteitsbewijs vragen als beveiliger. Het verschil met een verkeersregelaar: de beveiliger vraagt namens de eigenaar van een terrein en kan je de toegang weigeren, een verkeersregelaar regelt alleen het verkeer op de weg.

Wat een verkeersregelaar wel en niet mag

De gebaren van een verkeersregelaar: welke aanwijzing geeft hij of zij?

Artikel 82 lid 1 gaat over aanwijzingen die mondeling of met gebaren worden gegeven. Volgens lid 2 worden bij gebaren, voor zover mogelijk, de aanwijzingen uit bijlage II van het RVV gegeven; dat geldt voor alle verkeersregelaars. Onderdeel 8 van die bijlage is het stopteken. Een verkeersregelaar kan je dus stoppen, laten doorrijden of in een bepaalde richting sturen zonder een woord te zeggen. Herken je het gebaar niet, dan stop je of rijd je stapvoets verder en houd je oogcontact: doorrijden om te kijken wat hij bedoelt, is precies waar artikel 5 WVW over gaat.

Bij politie en Rijkswaterstaat werkt het net iets anders: een rode lamp of een verlicht transparant met “stop” of “stop politie” van een politievoertuig of van een weginspecteur van Rijkswaterstaat moet je ook opvolgen (artikel 83 RVV). Dat is geen verkeersregelaar, maar het laat zien dat het RVV meerdere aanwijzingsvormen kent.

Werk je zelf als verkeersregelaar?

Voor jouw eigen positie staat het belangrijkste in beroepsverkeersregelaar worden. Kort: een beroepsverkeersregelaar draagt tijdens het werk de aanstellingspas (artikel 7 lid 3 Regeling) en de voorgeschreven jas, hes of poloshirt (artikel 14). Een evenementenverkeersregelaar heeft geen aanstellingspas, maar wel een aanstelling van het bevoegde gezag en toont op eerste vordering een geldig identiteitsbewijs aan dat gezag of de toezichthouder (artikel 10 lid 4). Op een evenement werk je volgens de instructies van degene die toestemming heeft gekregen voor het evenement of van de toezichthouder (artikel 12 lid 2). Werk je als beveiliger op evenementen, lees dan evenementenbeveiliger worden; welke cao daarbij hoort, staat in cao Veiligheidsdomein naast cao Particuliere Beveiliging. Het loon van beveiligers vind je in het salarisoverzicht, de regels voor de cao in de cao Particuliere Beveiliging 2026. Zoek je werk, bekijk dan de vacatures.

Veelgemaakte fouten van weggebruikers

• Doorrijden bij een stopteken omdat het licht groen is. Artikel 84 geeft de aanwijzing voorrang.
• De navigatie volgen in plaats van de aanwijzing. Een navigatie kent geen tijdelijke afsluitingen en heeft geen wettelijke rang.
• Discussiëren vanuit de auto. Je houdt het verkeer op; vraag later, bij de organisator of de gemeente, waarom de weg is afgesloten.
• Dicht op de verkeersregelaar afremmen. Dat is gevaarlijk en kan onder artikel 5 WVW vallen.
• Denken dat je alleen een agent hoeft te gehoorzamen. Artikel 82 noemt de verkeersregelaar uitdrukkelijk naast de ambtenaren en de Koninklijke Marechaussee.

Veelgestelde vragen over aanwijzingen van een verkeersregelaar