Opleiding terugbetalen in de beveiliging: wanneer moet het écht?

Je tekent bij een beveiligingsbedrijf, je krijgt de opleiding tot beveiliger aangeboden en er wordt een papiertje bijgeschoven: de studieverklaring. Klein lettertje, snel getekend. Anderhalf jaar later neem je ontslag, of loopt je contract af, en dan staat er ineens een post van tweeduizend euro op je eindafrekening.

Dat gebeurt vaker dan je denkt, en lang niet altijd terecht. Je opleiding terugbetalen in de beveiliging is namelijk aan strakke voorwaarden gebonden. In dit artikel lees je precies wie de kosten van je opleiding hoort te dragen, in welke gevallen je ze écht moet terugbetalen, en waarom een rechter een studiekostenovereenkomst in de beveiliging ongeldig verklaarde. De cao-artikelen en de wetsartikelen staan erbij, zodat je ze zelf kunt nalezen en desnoods kunt aanwijzen.

Wie betaalt je opleiding tot beveiliger?

Om als beveiliger te mogen werken heb je een diploma nodig. Dat is geen wens van je werkgever maar een wettelijke eis: zonder diploma geen legitimatiebewijs, en zonder legitimatiebewijs mag je het werk niet doen. Precies daarom noemt de cao die opleiding een verplichte opleiding — en verbindt daar consequenties aan voor de portemonnee van je werkgever.

Twee dingen daaruit worden in de praktijk het vaakst over het hoofd gezien. Ten eerste: lesuren zijn betaalde uren. Zit je op een lesdag of doe je examen, dan is dat arbeidstijd — geen vrije dag die je zelf opoffert. Ten tweede: de reiskosten naar het opleidingsinstituut horen erbij, via dezelfde regeling als je woon-werkverkeer — inclusief dezelfde ondergrens, want bij eigen vervoer krijg je pas een vergoeding vanaf negen kilometer enkele reis. Hoe die regeling werkt, lees je in ons artikel over de reiskostenvergoeding in de beveiliging.

Let op de woorden “één keer” in lid 4. Zak je voor je examen en moet je herkansen, dan is het examengeld van die herkansing niet automatisch voor rekening van je werkgever. Spreek dat vooraf af en zet het op papier.

Wanneer moet je je opleiding terugbetalen in de beveiliging?

De cao regelt dit in artikel 56, en dat artikel is kort. Er staan precies drie situaties in waarin je geld terugbetaalt, en één zin die zegt wanneer je niets hoeft te betalen.

Die laatste regel is de belangrijkste van dit hele artikel. De teller van artikel 56 begint pas te lopen op de dag dat je je diploma háált. Geen diploma betekent dus ook geen termijn van één of twee jaar — en de cao noemt het niet halen van je examen nergens als reden om te moeten betalen. Toch is dat precies de post die veel beveiligers op hun eindafrekening terugvinden.

Twee nuances die je erbij moet weten. Zeg je zelf op, dan is de opzegtermijn in de beveiliging een aparte kwestie: die staat los van je studiekosten. En let op het woord zelf in lid 1: ga je weg omdat je werkgever je contract niet verlengt, dan zeg jij niet op en valt het onder lid 2.

Rekenvoorbeeld: wat kost het jou als je te vroeg vertrekt?

We rekenen met €2.097. Dat is geen gegokt bedrag: het is wat de opleiding tot beveiliger kostte in de rechtszaak die verderop aan bod komt. Stel dat je die opleiding hebt gehaald en daarna zelf opzegt.

Kijk even naar de sprong tussen de tweede en de derde regel. Twee maanden langer blijven scheelt in dit voorbeeld ruim duizend euro. Loop je tegen het einde van je eerste jaar aan en twijfel je over een overstap, dan is de datum waarop je je diploma haalde dus letterlijk geld waard. Zoek die datum op voordat je je ontslagbrief schrijft.

En zet het bedrag tegenover wat je overstap oplevert. Sta je onderaan schaal 3 — €17,37 per uur — en stap je over naar een functie in schaal 4, die op €18,11 begint, dan is dat €0,74 per uur: ruim €106 per loonperiode van 144 uur. Een terugbetaling van €1.048,50 heb je daarmee in ongeveer tien loonperiodes goedgemaakt. Heb je al periodieken opgebouwd — de treetjes binnen je schaal, waarvan je er elk jaar één bij krijgt — dan neem je die volgens artikel 36 lid 3a mee naar de hogere schaal en schuif je horizontaal door. Het verschil in euro’s is dan kleiner en het duurt navenant langer. Welke schaal bij welke functie hoort, staat in ons overzicht van de salarisschalen voor beveiligers.

De uitspraak die de spelregels omdraaide

Op 4 december 2024 deed de kantonrechter van de Rechtbank Midden-Nederland uitspraak in een zaak die precies over dit onderwerp ging. De feiten zijn herkenbaar voor iedereen die in de beveiliging begint.

• Een man treedt eind december 2022 in dienst als aspirant beveiligingsbeambte. Hij heeft nog geen diploma en werkt met een tijdelijke toestemming van de korpschef — in de wandelgangen de groene pas — die maximaal twaalf maanden geldig is (artikel 7 van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus en artikel 5 van de bijbehorende Regeling).
• Voorafgaand aan zijn indiensttreding tekent hij een studieverklaring met een terugbetalingsverplichting. De opleiding kost €2.097 en wordt door het beveiligingsbedrijf betaald.
• Hij haalt de opleiding niet binnen het jaar. Volgens het bedrijf mocht zijn contract daardoor wettelijk niet worden verlengd; het eindigt op 14 december 2023.
• Het bedrijf houdt €2.175 in op zijn eindafrekening.

De kantonrechter zet daar een streep door. De kern van de redenering in drie stappen:

1. Artikel 55 van de cao is ruim geformuleerd. Het artikel zondert beroepsopleidingen voor het behalen van een beroepskwalificatie niet uit, dus vallen die er gewoon onder. De opleiding was noodzakelijk voor zijn functie: alleen tijdens die opleiding mocht hij met toestemming van de korpschef zonder diploma werken.
2. Verplichte scholing op grond van een cao moet kosteloos worden aangeboden (artikel 7:611a lid 2 BW). Een beding dat daarmee in strijd is, is nietig (lid 4). De studiekostenovereenkomst sneuvelt dus.
3. Het beroep op de minimum-cao gaat niet op. Het bedrijf voerde aan dat het van de cao mocht afwijken, omdat dit een minimum-cao is: een cao die een bodem legt waar je alleen in het voordeel van de werknemer vanaf mag. Precies daarop strandt het verweer — de rechter stelt vast dat deze studiekostenovereenkomst niet in het voordeel van de werknemer was.

De rechter keek daarbij ook naar artikel 56, en constateerde dat geen van de drie terugbetaalsituaties zich hier had voorgedaan: de man had niet zelf opgezegd en er was geen dringende reden. Het bedrijf moest de €2.175 terugbetalen, met wettelijke rente.

Eerlijk erbij: dit is één uitspraak van één kantonrechter, geen wet en geen arrest van de Hoge Raad. Een andere rechter kan in een andere zaak anders oordelen, zeker als de feiten afwijken. Maar de redenering is glashelder en gaat over precies deze cao en precies deze opleiding — en dat maakt hem bruikbaar als je zelf zo’n rekening krijgt.

Wat de wet zegt: artikel 7:611a BW

De cao is het ene spoor, de wet het andere. Sinds 1 augustus 2022 staat er in het Burgerlijk Wetboek een bepaling die veel beveiligers niet kennen. Die bepaling doet het werk niet in haar eentje — ze komt pas op scherp te staan zodra een cáo je werkgever verplicht die scholing aan te bieden. En dat is precies wat er in de beveiliging aan de hand is.

Let op het woordje nietig. Dat is juridisch iets anders dan vernietigbaar: een nietig beding heeft nooit bestaan. Je hoeft er dus geen beroep op te doen binnen een termijn en je hoeft het niet aan te vechten — het telt simpelweg niet mee.

De schakel tussen de wet en de beveiliging zit in vier woorden van lid 2: “een collectieve arbeidsovereenkomst”. Verplicht een cao je werkgever om die scholing te verstrekken, dan moet zij kosteloos zijn. En dat is precies wat artikel 55 lid 1a van de cao Particuliere Beveiliging doet.

Dat is geen detail maar de hele kern. De wetgever heeft opleidingen voor een beroepskwalificatie — en het mbo-diploma Beveiliger is er zo één — juist búiten deze regel willen houden, behalve als een werkgever verplicht is ze aan te bieden op grond van Unierecht, nationaal recht of een cao. Zonder artikel 55 van deze cao zou je dus veel zwakker staan. De kantonrechter baseerde zijn oordeel dan ook uitdrukkelijk op de cao, en liet in het midden of de wet zélf al genoeg was.

Er is nog een lid dat de moeite waard is. Lid 5 verbiedt je werkgever om je te benadelen omdat je je op deze rechten beroept. Vraag je dus schriftelijk om je studiekosten terug, dan mag dat je geen minder aantrekkelijk rooster, minder uren of een slechtere beoordeling opleveren.

Zo lees je je eigen studieverklaring

Pak het papier erbij dat je hebt getekend en leg het naast artikel 56. Deze zes bepalingen kom je het vaakst tegen. Bij alle zes is er een goede reden om aan te nemen dat ze verder gaan dan de cao of de wet toestaat.

Staat er iets uit deze lijst in jouw verklaring, dan betekent dat niet dat je meteen gelijk hebt in een procedure. Het betekent wél dat je een goede reden hebt om het gesprek aan te gaan voordat je betaalt.

Vrijwillig een opleiding volgen: dan gelden andere regels

Alles hierboven gaat over verplichte opleidingen. Wil je uit eigen beweging een cursus doen die niet nodig is voor je functie — een specialisatie, een leidinggevende opleiding, een certificaat waar je zelf wat aan hebt — dan zit je in artikel 57.

• Je vraagt vooraf toestemming aan je werkgever.
• Je werkgever reageert binnen één maand. Wijst hij het af, dan moet hij je schriftelijk de reden laten weten.
• De afspraken komen in een studieovereenkomst. Daarin staat in elk geval welke opleiding je volgt, wat de kosten zijn, wie ze betaalt en of je ze moet terugbetalen (artikel 57 lid 2).

Bij zo’n vrijwillige opleiding is een terugbetaalafspraak dus wel toegestaan, want de wettelijke bescherming van artikel 7:611a lid 2 geldt alleen voor scholing die verplicht is. Onderhandel er daarom over vóór je tekent: een aflopende staffel over twee of drie jaar is gebruikelijk en veel redelijker dan alles-of-niets. Ga je dat gesprek in, dan helpt het om het te combineren met je jaarlijkse gesprek — zie het beoordelingsgesprek in de beveiliging.

EHBO en BHV: wie betaalt, en wat het je oplevert

Verplicht je werkgever je om een EHBO- of BHV-diploma te halen, dan is dat volgens artikel 58 lid 2 een verplichte opleiding. De tijd wordt gelijkgesteld aan een dienst en dus betaald. De kosten — inschrijfgeld, lesgeld, examengeld en reiskosten — zijn voor je werkgever, tenzij ze al op een andere manier worden vergoed (lid 4). Ook de herhalingslessen die je nodig hebt om je diploma geldig te houden, zijn betaalde arbeidstijd (lid 1).

Wil je op eigen initiatief je EHBO-diploma halen of geldig houden, dan stelt je werkgever je daartoe in de gelegenheid, maar zijn die uren geen arbeidstijd (lid 3). Je krijgt ze dus niet betaald, en je reiskosten worden dan ook niet vergoed (lid 4c). Je werkgever houdt bij het inroosteren wel zoveel mogelijk rekening met je lessen.

Nog iets om te weten: een EHBO- of BHV-diploma tilt je op zichzelf niet naar een hogere schaal, maar het is wél een van de bouwstenen voor de zwaardere functies. Voor Beveiliger B vraagt de cao bijvoorbeeld het mbo-diploma Coördinator Beveiliging of het SVPB-vakdiploma, een geldig EHBO- of BHV-diploma én 24 maanden ervaring. Haal je zo’n vereist diploma, dan ga je volgens artikel 36 lid 2 naar de hogere schaal, vanaf de loonperiode na de periode waarin je het inlevert.

Aspirant, BBL of stage: wie valt onder welke regel?

Het maakt veel uit met welk papier je binnenkomt. Deze drie routes worden in de praktijk door elkaar gehaald, terwijl de gevolgen flink verschillen.

Nog een detail dat geld waard is voor wie via de beroepsbegeleidende leerweg binnenkomt: heb je een praktijkovereenkomst volgens de Wet educatie beroepsonderwijs, dan krijg je de eerste vier weken 50% van het basisloon in jouw loonschaal, en daarna 100% (artikel 55 lid 2). Die eerste vier weken zijn dus geen onbetaalde inwerkperiode. Wat je in die route verdient en wat er wettelijk verandert, staat in ons artikel over stagevergoeding in de beveiliging.

Zoek je een leerbedrijf of een werkgever die de opleiding voor je betaalt, dan zit dat aanbod verspreid over het hele land. Kijk bijvoorbeeld bij de vacatures in Noord-Brabant, Zuid-Holland of Gelderland.

Er wordt toch ingehouden: zo voorkom je dat je je opleiding terugbetaalt

1. Vraag de berekening op. Welk bedrag, welke kosten, welke datum, op grond van welke bepaling? Doe dat schriftelijk of per mail, zodat je het later kunt aantonen.
2. Zoek je diplomadatum op. De termijnen van artikel 56 lopen vanaf de dag dat je je diploma haalde, niet vanaf je startdatum en niet vanaf je laatste werkdag.
3. Bepaal wie er opzegde. Zei jij op, of liep je contract af of zegde je werkgever op? In dat laatste geval kom je bij artikel 56 lid 2 uit en betaal je niets.
4. Leg je studieverklaring naast artikel 56. Gaat hij verder dan de cao, wijs dan op artikel 7:611a lid 2 en 4 BW én op artikel 108 lid 1: van deze minimum-cao mag alleen in jouw voordeel worden afgeweken. Een beding dat toch in je nadeel afwijkt, is nietig — dat staat in artikel 12 van de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst.
5. Schakel je vakbond in. FNV Beveiliging, CNV Vakmensen en De Unie Security helpen leden bij dit soort geschillen; ben je geen lid, dan kun je terecht bij het Juridisch Loket.
6. Reageer op tijd. Laat een inhouding niet stilzwijgend passeren omdat je met je nieuwe baan bezig bent. Een loonvordering verjaart na vijf jaar (artikel 3:308 BW), maar wacht daar niet op: hoe verser de zaak, hoe makkelijker het bewijs en hoe groter de kans dat je eruit komt zonder procedure.

Wil je weten hoe de opleiding zelf eruitziet en welke routes er zijn, lees dan de opleiding tot beveiliger. En voor het complete overzicht van je rechten: de cao Particuliere Beveiliging 2026.

Veelgestelde vragen over je opleiding terugbetalen