Agressie en geweld tegen beveiligers: je rechten, je aangifte en je schadevergoeding

Iedere beveiliger kent het moment. Iemand mag er niet in, of moet eruit, en het gesprek kantelt. Soms blijft het bij schelden. Soms wordt er geduwd. Soms sta je een uur later met een gescheurde lip bij de huisartsenpost en vraagt iemand of je morgen weer kunt werken.

Over hoe je zo’n gesprek de-escaleert is veel geschreven. Over wat er daarna komt bijna niets, terwijl daar de vragen zitten die geld en gezondheid kosten. Moet je werkgever iets regelen, of is dit nu eenmaal het vak? Heeft aangifte doen zin als de dader wegloopt? En wie betaalt je kapotte bril, je gemiste diensten en je gebroken tand?

Dit artikel behandelt die tweede helft: wat er wettelijk en volgens de cao geregeld is, en welke stappen je zet als het is gebeurd. Met de wetsartikelen erbij, zodat je ze kunt aanwijzen.

Hoe vaak komt agressie tegen beveiligers voor?

Het Centraal Bureau voor de Statistiek en TNO meten ongewenst gedrag op het werk elk jaar in de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden, en publiceren het uitgesplitst naar beroepsgroep. Dit zijn de cijfers voor beroepsgroep beveiligingspersoneel uit de meting van 2025, naast het landelijk gemiddelde.

Ruim een kwart van de beveiligers kreeg in 2025 dus te maken met intimidatie door klanten of publiek, en ruim één op de acht met lichamelijk geweld. Op dat laatste punt is het verschil met de gemiddelde werknemer het grootst: ruim vijf keer zo vaak.

De richting is zorgelijker dan het niveau

Wat in de reeks opvalt, is niet alleen hoe hoog het ligt maar welke kant het op gaat. Lichamelijk geweld door klanten bij beveiligingspersoneel over vier metingen:

Landelijk zakt het cijfer licht; in de beveiliging loopt het over vier metingen op. Eén eerlijke kanttekening daarbij: beveiligingspersoneel is een kleine beroepsgroep in deze steekproef, en dus is de onzekerheidsmarge groot. Het CBS geeft bij die 12,7% van 2025 een 95%-betrouwbaarheidsinterval van 7,9% tot 19,8%. Lees de reeks daarom als een richting die aandacht verdient, niet als een bewezen stijging van jaar op jaar.

Agressie tegen beveiligers: wat de wet je werkgever verplicht

Er bestaat geen aparte agressiewet, maar je hoeft er ook niet naar te zoeken: agressie staat met zoveel woorden in de Arbeidsomstandighedenwet.

Agressie is psychosociale arbeidsbelasting — letterlijk

De Arbowet definieert psychosociale arbeidsbelasting als ‘de blootstelling aan factoren in de arbeidssituatie die stress teweeg brengen, waaronder in ieder geval: a. agressie of geweld; b. direct of indirect onderscheid; c. pesten; d. seksuele intimidatie; e. werkdruk’. Agressie staat als eerste in die opsomming — alfabetisch, dus daar zit geen rangorde in. Wat telt is dat het er met zoveel woorden stáát: je hoeft niet te betogen dát agressie een arbeidsrisico is, de wet zegt het zelf.

Die definitie staat in artikel 1 van de wet, in de alfabetische begrippenlijst van het eerste lid. Kom je oudere teksten tegen die naar ‘artikel 1 lid 3 sub e’ verwijzen, dan gaat het om de voorganger van deze definitie. Er is meer veranderd dan de nummering: de huidige tekst zegt ‘waaronder in ieder geval’, en dat betekent dat de opsomming niet uitputtend is. Vormen van belasting die er niet met name in staan, kunnen er dus ook onder vallen.

Vervolgens bepaalt artikel 3 lid 2: ‘De werkgever voert, binnen het algemeen arbeidsomstandighedenbeleid, een beleid gericht op voorkoming en indien dat niet mogelijk is beperking van psychosociale arbeidsbelasting.’ Dat is geen inspanningsbelofte maar een verplichting, en de Nederlandse Arbeidsinspectie kan erop handhaven.

Het Arbobesluit maakt het concreet: risico’s beóórdelen én je tráinen

Artikel 2.15 van het Arbeidsomstandighedenbesluit vertaalt die beleidsplicht naar twee harde opdrachten.

Dat tweede lid is het meest onderbenutte zinnetje uit deze hele regelgeving. Veel beveiligers krijgen wel een portofoon en een werkinstructie, maar horen nooit iets over agressie zelf — terwijl het besluit voorlichting en onderricht daarover met evenveel woorden voorschrijft als de risicobeoordeling. Krijg je daar niets over, dan ontbreekt er iets wat verplicht is.

Wat de cao Particuliere Beveiliging daarbovenop regelt

Hoofdstuk 10 van de cao heet ‘Je moet altijd veilig kunnen werken’ en bevat vijf artikelen die je bij agressie direct kunt gebruiken, ook al komt het woord agressie er nergens in voor. Ze worden zelden aangehaald, terwijl ze verrassend concreet zijn. Het volledige overzicht van je arbeidsvoorwaarden vind je in de cao Particuliere Beveiliging 2026 uitgelegd.

De drie zinnen die het meeste opleveren

Artikel 74 lid 1 is je alarmknop. Een portofoon die het op de parkeerplaats niet doet, een telefoon die om 03.00 uur leeg is, een meldkamer die je niet opneemt: dat zijn geen ongemakken maar schendingen van een cao-verplichting. En de eis is niet alleen dat je kúnt bellen — er staat uitdrukkelijk dat je met het middel assistentie moet kunnen vragen en een noodsignaal moet kunnen geven.

Artikel 76 geeft je de medezeggenschap als hefboom. Werk je op een object waar het vaker misgaat, dan is de weg niet alleen naar je leidinggevende maar ook naar de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging of het werkoverleg: dat is de plek waar volgens de cao wordt vastgesteld welke maatregelen en middelen nodig zijn. Heeft jouw bedrijf geen OR, dan is de personeelsvertegenwoordiging of het werkoverleg dus het adres. Er staat wel een voorwaarde vóór: je werkgever bepaalt via een risico-inventarisatie of het object een hoger risico kent. Vraag dus eerst of die inventarisatie voor jouw object is gedaan.

Artikel 77 maakt incidenten zichtbaar. Je werkgever moet de vakbonden jaarlijks gegevens leveren over calamiteiten en ongevallen, én over de initiatieven die hij daar zelf tegen heeft genomen. Dat is precies de reden waarom je elk incident moet laten registreren, ook het incident waar geen letsel bij viel: een incident dat nergens genoteerd staat, komt in geen enkele telling en dus in geen enkel gesprek over betere maatregelen.

De branchevertrouwenspersoon: ook als je eigen bedrijf er geen heeft

Dit is de best bewaarde regeling van de sector. Niet elke werkgever in de beveiliging heeft een interne of externe vertrouwenspersoon. Daarom zijn er via de Nederlandse Veiligheidsbranche twee vertrouwenspersonen beschikbaar voor de hele branche, ondergebracht bij een extern bureau. Cao-artikel 78 lid 2 verwijst er rechtstreeks naar.

Wat ze doen: luisteren en eerste opvang bieden, nagaan of een oplossing in de informele sfeer mogelijk is, je informeren over andere mogelijkheden en je zo nodig doorverwijzen naar hulpverlening. Ze zijn onafhankelijk en hebben geheimhoudingsplicht, en voor de eerste gesprekken worden geen kosten in rekening gebracht. Cao-artikel 78 lid 2 spreekt zonder beperking van werkgevers én werknemers; werkt jouw werkgever niet mee, wijs hem daar dan op.

Je kunt er terecht bij ongewenste omgangsvormen in de breedste zin: een dwingende manier van communiceren, (seksuele) intimidatie, pesten, discriminatie, agressie of geweld. Ook als het van een collega of leidinggevende komt en juist als je het binnen je eigen bedrijf niet kwijt kunt. De contactgegevens staan op de pagina over de vertrouwenspersoon van de Nederlandse Veiligheidsbranche.

Wat je direct na een incident doet

De eerste uren bepalen wat er later nog mogelijk is. Deze volgorde houdt alle routes open.

1. Zorg eerst voor jezelf. Laat letsel bekijken, ook als het meevalt. Vraag niet om een ‘medische verklaring’ — die geeft een behandelend arts over zijn eigen patiënt niet af — maar zorg dat je klachten en je letsel nog dezelfde dag in je dossier komen, met de vermelding dat het om een incident op het werk gaat. Een uitdraai van je huisartsen- of SEH-dossier is later het sterkste bewijsstuk dat er is: bij de politie, bij het Schadefonds en bij een aansprakelijkstelling.
2. Maak foto’s. Van je letsel, van kapotte kleding, van je bril, van de plek. Ook van dingen die op dat moment onbelangrijk lijken.
3. Schrijf het op terwijl het vers is. Tijdstip, locatie, wat er gezegd werd, wie erbij was. Noteer namen en telefoonnummers van getuigen; collega’s en omstanders zijn een dag later niet meer te vinden.
4. Vraag de camerabeelden veilig te stellen. Systemen overschrijven zichzelf, vaak binnen dagen. Dit moet dezelfde dag gebeuren en het is een verzoek aan je werkgever én aan de opdrachtgever van het object.
5. Meld het incident officieel. Niet alleen aan je collega’s, maar in het incidentregistratiesysteem. Vraag om een kopie of een bevestiging per mail.
6. Doe aangifte. Zie hieronder waarom dat ook loont als de dader onbekend is.
7. Bel de vertrouwenspersoon als het blijft knagen. Ook als er geen letsel was. Juist bedreiging zonder klap blijft vaak het langst hangen.

Aangifte doen: waarom het ook loont als de dader wegkomt

Veel beveiligers slaan aangifte over: het kost een avond, en de kans dat er iets van komt voelt klein. Toch is aangifte in drie opzichten de spil van alles wat erna komt.

Het opent de route naar schadevergoeding via de strafzaak. Komt er een strafzaak, dan kun je je als benadeelde partij voegen: je vordering wordt meebehandeld door de strafrechter, zonder griffierecht en zonder verplichte advocaat. Eén beperking hoort daarbij: de strafrechter behandelt je vordering alleen als dat de strafzaak niet onevenredig belast (artikel 361 lid 3 Wetboek van Strafvordering). Simpele, goed onderbouwde posten — kapotte kleding, een bril, een tandartsrekening, smartengeld — komen er meestal door. Ingewikkelde posten zoals langdurig inkomensverlies worden vaker niet-ontvankelijk verklaard; die kun je daarna alsnog bij de civiele rechter aanbrengen.

Het is bewijs, ook zonder verdachte. Een proces-verbaal van aangifte is een officieel document met een datum. Val je later uit met klachten, dan is dat het stuk waarmee je aannemelijk maakt wat er is gebeurd.

Het maakt de omvang zichtbaar. Wat niet wordt aangegeven, bestaat statistisch niet — en dus ook niet in het gesprek over meer toezicht op een object.

Drie routes naar schadevergoeding

Ze sluiten elkaar niet uit, maar ze verrekenen wel met elkaar: wat je via de ene route krijgt, gaat van de andere af. Dit is de vergelijking.

De achtmaandenregel die weinig mensen kennen

Route 1 heeft een staartje dat het verschil maakt tussen een papieren vonnis en geld op je rekening. Wijst de rechter je schadevergoeding toe én legt hij daarbij de schadevergoedingsmaatregel op (artikel 36f Wetboek van Strafrecht), dan hoef je niet zelf achter de dader aan. Zodra het vonnis onherroepelijk is — dus als er geen hoger beroep of cassatie meer loopt — begint een termijn van acht maanden. Heeft de dader dan nog niet betaald, dan keert het CJIB het bedrag aan jou uit via de voorschotregeling. Je hoeft dat niet aan te vragen; het gaat automatisch. Bij gewelds- en zedenmisdrijven gaat het om het hele toegewezen bedrag, zonder maximum; bij andere misdrijven om maximaal € 5.000. Het CJIB blijft daarna zelf bij de dader innen — dat is niet meer jouw probleem.

Let op de twee voorwaarden die hierin verstopt zitten: er moet een schadevergoedingsmaatregel zijn opgelegd (een enkel toegewezen vordering is niet genoeg), en de klok begint pas te lopen als het vonnis onherroepelijk is. Loopt er hoger beroep, dan kan dat een jaar of langer schelen.

Route 3: ook de opdrachtgever kan aansprakelijk zijn

Artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek legt de zorgplicht bij je werkgever: hij moet de maatregelen treffen en de aanwijzingen geven die redelijkerwijs nodig zijn om te voorkomen dat je in je werk schade lijdt. Lid 2 draait de bewijslast om — hij is aansprakelijk voor je schade, tenzij hij aantoont dat hij die verplichtingen is nagekomen, of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van jouw opzet of bewuste roekeloosheid. Lid 3 maakt dat dwingend: afwijken ten nadele van de werknemer mag niet.

Voor beveiligers is lid 4 de bepaling om te kennen — maar met een voorbehoud. Wie in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf arbeid laat verrichten door iemand met wie hij geen arbeidsovereenkomst heeft, draagt dezelfde zorgplicht. Of een opdrachtgever daar ook echt onder valt, hangt af van twee vragen die de rechter stelt: hoort het beveiligingswerk feitelijk bij zijn eigen bedrijfsvoering, en was jij voor je veiligheid mede van hém afhankelijk? Bij uitbestede beveiliging luidt het antwoord regelmatig dat de zorgplicht bij je eigen werkgever blijft liggen.

Route 3 begint dus altijd bij je werkgever; de opdrachtgever erbij betrekken is een aanvullende route, geen zekere. Laat een letselschadejurist of je vakbond beoordelen of het in jouw geval kans maakt.

De bedragen van het Schadefonds Geweldsmisdrijven

Het Schadefonds is er voor slachtoffers van opzettelijk geweld met ernstig letsel, en het bijzondere is dat het niet afhangt van de vraag of de dader is gepakt of veroordeeld. Er wordt gewerkt met vaste bedragen per letselcategorie: zes categorieën, voor fysiek en psychisch letsel apart uitgewerkt in de letsellijst.

Vier dingen om te weten voordat je aanvraagt:

• Je hebt tien jaar de tijd. De aanvraag moet binnen tien jaar na het misdrijf worden ingediend.
• Er moet sprake zijn van ernstig letsel. Een scheldpartij zonder gevolgen valt er niet onder; ernstig psychisch letsel wel, en dat is een eigen deel van de letsellijst.
• Wat je al kreeg gaat eraf. Heb je al geld gekregen van de dader of van een verzekering, dan wordt dat verrekend.
• De lijst van het moment van aanvragen telt. Het Schadefonds past de letsellijst toe die geldt op het moment dat je de aanvraag doet, niet die van het moment van het misdrijf.
• Je eigen aandeel telt mee. Het Schadefonds kijkt of je zelf hebt bijgedragen aan wat er gebeurde. Bleef je binnen wat je functie en de wet toestaan, dan is dat geen probleem. Ging je verder dan nodig was, dan kan de tegemoetkoming worden verlaagd of afgewezen. Beschrijf daarom precies wat je deed en waarom — voor beveiligers is dit geen theoretisch punt, want bij een handgemeen komt die vraag standaard op tafel.

Slachtofferhulp Nederland helpt kosteloos bij het invullen. Dat is geen overbodige luxe: de aanvraag vraagt je om je verhaal opnieuw te vertellen, en dat is voor veel mensen de reden dat het formulier blijft liggen.

Als je er ziek van wordt

Val je uit na een incident, dan gelden gewoon de regels voor arbeidsongeschiktheid uit hoofdstuk 8 van de cao. Twee dingen zijn hier extra van belang.

Ten eerste: laat het verband met het incident vastleggen. Meld bij je ziekmelding uitdrukkelijk dat het om de gevolgen van een incident op het werk gaat en verwijs naar het incidentnummer. Dat is de schakel tussen je verzuim en een eventuele aansprakelijkstelling; zonder die schakel wordt het achteraf een welles-nietesdiscussie. Hoe loondoorbetaling en de wachtdag precies werken, staat in ons artikel over ziek melden in de beveiliging.

Ten tweede: psychische klachten na agressie zijn geen apart soort ziekte. De Arbowet rekent agressie en geweld met zoveel woorden tot psychosociale arbeidsbelasting, dus ook slaapproblemen, prikkelbaarheid of angst om terug te gaan naar hetzelfde object horen thuis in het gesprek met de bedrijfsarts. Artikel 70 van de cao verplicht je werkgever bovendien om beleid te ontwikkelen en uit te voeren om onnodig ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid te voorkomen, in overleg met de ondernemingsraad of — als die er niet is — op advies van de bedrijfsarts of arbodienst.

Voor werkgevers: wat je vandaag kunt regelen

Vier maatregelen die weinig kosten en die de Arbeidsinspectie, de vakbond en je eigen mensen alle drie zullen herkennen:

1. Zet agressie expli­ciet in je RI&E en je plan van aanpak, met maatregelen die een datum hebben. Artikel 2.15 lid 1 van het Arbobesluit vraagt niet alleen om beoordelen, maar ook om uitvoeren.
2. Organiseer voorlichting en training. Lid 2 van datzelfde artikel maakt dat verplicht voor iedereen die aan het risico blootstaat. De branchevereniging biedt hier een training voor aan.
3. Registreer elk incident, ook zonder letsel. Je hebt die cijfers hoe dan ook nodig voor het jaarlijkse veiligheidsoverleg met de vakbonden uit artikel 77 van de cao.
4. Regel de nazorg vóórdat je hem nodig hebt. Wie belt er als er om 02.00 uur iets gebeurt, wie regelt vervanging voor de rest van de dienst, en wie neemt de dag erna contact op? Dat op papier hebben is het verschil tussen een medewerker die blijft en een die vertrekt.

Beveiligers vergelijken werkgevers hier scherper op dan op een tientje meer per maand. In regio’s met veel vacatures — Noord-Brabant, Noord-Holland en Limburg voorop — is dit een van de weinige manieren om je echt te onderscheiden.

Veelgestelde vragen over agressie tegen beveiligers