Mag een beveiliger je aanraken? Dit mag wel en dit niet

Mag een beveiliger je aanraken? Die vraag komt bijna nooit op een rustig moment. Meestal staat er dan al iemand met zijn hand om jouw arm, bij de ingang van een winkel, een club of een station. Toch is het antwoord verrassend precies te geven, want het staat in een handvol wetsartikelen die je in tien minuten begrijpt.

Dit artikel legt uit waar de grens ligt, voor bezoekers en voor beveiligers. Voor bezoekers omdat je moet weten wanneer je iets hebt om over te klagen. Voor beveiligers omdat een verkeerde greep je niet alleen een aangifte kan opleveren, maar ook je pas.

De drie gronden waarop lichamelijk contact kan rusten

Begin bij het uitgangspunt, want dat verklaart de rest. Een particuliere beveiliger zonder aanstelling als buitengewoon opsporingsambtenaar is juridisch een burger. Hij heeft geen opsporingsbevoegdheid en geen geweldsbevoegdheid zoals een politieagent die aan artikel 7 lid 1 van de Politiewet 2012 ontleent. Wat hij mag, mag jij in beginsel ook, en wat jij niet mag, mag hij ook niet. Zijn uniform, zijn portofoon en zijn pas maken hem herkenbaar en gescreend, maar geven hem geen extra bevoegdheid tegenover jou.

Daarmee blijven er drie zelfstandige gronden over waarop een aanraking kan rusten, plus twee randgevallen.

1. Jouw toestemming. Je laat je tas openen, je steekt je armen uit bij een controle aan de poort van een festival, je laat je begeleiden naar de uitgang. Toestemming is de meest gebruikte grond en tegelijk de zwakste: je mag hem elk moment intrekken.
2. Aanhouding op heterdaad. Artikel 53 lid 1 van het Wetboek van Strafvordering bepaalt dat bij ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit een ieder bevoegd is de verdachte aan te houden. Dit is de belangrijkste grond, en de enige waarop een beveiliger je tegen je wil mag vasthouden tot de politie komt.
3. Noodweer. Artikel 41 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht maakt niet strafbaar wie een feit begaat dat geboden is door de noodzakelijke verdediging van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed tegen ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding. Val jij aan, dan mag hij zich verweren zolang die aanval gaande is.

Daarnaast twee gevallen die je zelden tegenkomt maar die wel bestaan.

• Een noodsituatie. Artikel 40 van het Wetboek van Strafrecht maakt niet strafbaar wie een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen. Iemand wegtrekken voor een aanstormende heftruck valt daaronder. Dit is een uitzondering, geen werkwijze.
• Een wettelijk voorschrift. Op een paar plekken staat de bevoegdheid gewoon in de wet. De luchthaven is het bekendste voorbeeld; daarover verderop meer.

Het huisrecht van de eigenaar wordt vaak als aparte grond genoemd, maar dat is het strikt genomen niet. Een winkel of club is een besloten lokaal en de eigenaar bepaalt wie er binnen is. Blijf je na een duidelijke vordering om te vertrekken, dan pleeg je op dat moment een strafbaar feit, en dan valt het ingrijpen alsnog onder grond twee. Verderop staat die volgorde stap voor stap.

Mag een beveiliger je aanraken? Per situatie op een rij

Mag een beveiliger je aanraken bij een aanhouding op heterdaad?

Artikel 53 lid 1 is kort geformuleerd, maar er zitten twee begrippen in die alles bepalen. Het eerste is heterdaad: het feit wordt ontdekt terwijl het wordt begaan of terstond daarna. Iemand die gisteren iets meenam en vandaag terugkomt, is geen heterdaad. Het tweede is strafbaar feit: het moet echt om een misdrijf of overtreding gaan, niet om een huisregel van de winkel. Wat er daarna moet gebeuren regelt lid 3: wie geen opsporingsambtenaar is, levert de aangehoudene onverwijld over aan een opsporingsambtenaar, onder afgifte aan deze van bij de verdachte aangetroffen voorwerpen. Hoe die aanhouding stap voor stap verloopt en wat er met een tas gebeurt, staat uitgewerkt in ons artikel over de tassencontrole en in ons artikel over wat een winkelbeveiliger precies doet.

Hoeveel kracht mag daarbij

De aanhouding mag met de kracht die daarvoor nodig is, en niet meer. Dat is geen wettelijke geweldsbevoegdheid zoals de politie die heeft: het is de dwang die noodzakelijk besloten ligt in de bevoegdheid van lid 1, en die daarom niet verder mag gaan dan het doel vraagt. Vasthouden om weglopen te voorkomen valt eronder. Een klap, een nekklem of iemand tegen de grond werken die al stilstaat, valt er niet onder, want dan is de kracht niet meer nodig voor de aanhouding.

Vasthouden tot de politie komt, en wanneer dat vrijheidsberoving wordt

Zodra iemand is aangehouden, mag hij worden vastgehouden tot de politie er is. Dat recht is niet onbegrensd. Artikel 282 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht stelt gevangenisstraf van ten hoogste acht jaren of geldboete van de vijfde categorie op het opzettelijk en wederrechtelijk van de vrijheid beroven of beroofd houden van iemand.

Blijkt achteraf dat er geen strafbaar feit was, dan is de aanhouding daarmee niet meteen een misdrijf: artikel 282 eist opzet op de wederrechtelijkheid, en wie zich op redelijke gronden vergiste valt daar niet zonder meer onder. Wordt de politie niet gebeld, of wordt het wachten gerekt terwijl duidelijk is dat er niets aan de hand is, dan kantelt het wel. Dan gaat rechtmatig vasthouden over in wederrechtelijk beroofd houden. Er staat geen aantal minuten in de wet; wat redelijk is hangt af van de omstandigheden.

Praktisch: als je wordt vastgehouden, vraag dan twee dingen. Ben ik aangehouden, en is de politie gebeld. Op de eerste vraag moet het antwoord ja zijn voordat iemand je mag tegenhouden. Op de tweede vraag moet het antwoord ja zijn voordat er iets anders gebeurt: geen gesprek, geen verklaring, geen manager erbij. Bellen is de eerste handeling na de aanhouding, niet de laatste. Blijft een van beide antwoorden uit, dan is dat precies wat je later in je klacht of aangifte zet.

Fouilleren aan je kleding mag niet, ook niet met een goede reden

Een particuliere beveiliger heeft geen wettelijke bevoegdheid om iemand aan zijn kleding te onderzoeken. Niet bij een winkeldiefstal, niet bij een vermoeden van wapenbezit, niet omdat het huisreglement het zegt. Wat wel bestaat is toestemming: weiger je, dan mag je worden geweigerd, want de organisator bepaalt de toegangsvoorwaarden.

De uitzondering ligt op de luchthaven. Daar rust de controle op de wet: artikel 37f van de Luchtvaartwet verplicht de exploitant tot een beveiligingsonderzoek van alle passagiers, en artikel 37h lid 1 rekent daar uitdrukkelijk een onderzoek van passagiers aan hun kleding onder, steekproefsgewijs en wanneer de detectieapparatuur daartoe aanleiding geeft. Hoe dat precies zit, en wat er geldt voor je tas in plaats van je kleding, staat in ons artikel over de tassencontrole in de beveiliging.

Wegsturen en het huisrecht: waar artikel 138 begint

De meest voorkomende vorm van lichamelijk contact is geen aanhouding en geen noodweer, maar het naar buiten begeleiden van iemand die weg moet en niet weggaat. Daarvoor moet je artikel 138 lid 1 van het Wetboek van Strafrecht kennen.

Dat artikel maakt strafbaar wie in de woning of het besloten lokaal of erf, bij een ander in gebruik, wederrechtelijk binnendringt, of, wederrechtelijk aldaar vertoevende, zich niet op de vordering van of vanwege de rechthebbende aanstonds verwijdert. Een kroeg, een winkel, een clubhuis en een kantoor zijn besloten lokalen. De rechthebbende is de eigenaar of de exploitant. De beveiliger doet de vordering namens hem, en dat is precies wat het zinsdeel van of vanwege mogelijk maakt. Wat je aan de deur wel en niet gevraagd mag worden voordat het zover komt, staat in ons artikel over de vraag of een beveiliger om je identiteitsbewijs mag vragen.

De volgorde die het verschil maakt

Let op: artikel 138 is een strafbaarstelling, geen bevoegdheid. Het levert alleen het strafbare feit op waardoor er heterdaad ontstaat. De volgorde is daarmee belangrijker dan de kracht die er eventueel bij komt kijken.

1. Er wordt een duidelijke vordering gedaan om te vertrekken. Niet gemompeld, niet gesuggereerd: gevorderd, zodat je het begrijpt.
2. Je krijgt een reële kans om zelf weg te lopen. Aanstonds betekent meteen, maar niet binnen een seconde.
3. Blijf je, dan ben je op dat moment strafbaar en is er sprake van heterdaad.
4. Pas dan komt fysiek ingrijpen in beeld, op grond van artikel 53 lid 1, en dan nog met de minste kracht die volstaat.

Wordt stap 1 overgeslagen, dan klopt de rest niet meer. Iemand die zonder waarschuwing wordt beetgepakt en naar buiten geduwd, is niet weggestuurd maar aangepakt, en daar heeft de beveiliger dan geen grondslag voor.

Als het te ver ging: dit kun je doen

Ben je vastgepakt zonder dat een van de gronden opging, dan heb je meer mogelijkheden dan alleen boos worden. Ze staan hieronder in oplopende zwaarte, en ze sluiten elkaar niet uit.

Waarom je de werkgever aanspreekt en niet de persoon

Artikel 6:170 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek legt de aansprakelijkheid bij de werkgever. Dat gebeurt onder twee voorwaarden:

• de kans op de fout is vergroot door de opdracht tot het verrichten van de taak, en
• de werkgever had zeggenschap over de gedragingen waarin de fout was gelegen.

Bij een beveiliger die tijdens zijn dienst te ver gaat, is aan beide voorwaarden vrijwel altijd voldaan. Je richt je claim dus op het bedrijf en niet op de persoon; die heeft doorgaans geen verhaal en het bedrijf is verzekerd. Werkt de beveiliger als zelfstandige of is hij ingehuurd, dan loopt de aansprakelijkheid van de opdrachtgever via artikel 6:171 in plaats van 6:170.

Zorg in alle gevallen dat je vastlegt wat er is gebeurd: tijd, plaats, wat er letterlijk is gezegd, wie erbij stond en of er camerabeelden zijn. Vraag om het nummer van de beveiligingspas. Beelden worden vaak binnen enkele weken overschreven, dus vraag er meteen schriftelijk om.

Voor beveiligers zelf: wat er op het spel staat

Voor wie aan de andere kant van de deur staat, is dit geen theorie maar risicobeheer. Een aanraking zonder grondslag kan drie dingen tegelijk opleveren, en ze staan los van elkaar: je kunt strafrechtelijk vrijuit gaan en je pas toch kwijtraken.

• Strafrechtelijk. Mishandeling wordt volgens artikel 300 lid 1 gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie jaren of geldboete van de vierde categorie. Zichtbaar letsel is niet nodig: pijn is genoeg. Lid 4 rekent daar bovendien opzettelijke benadeling van de gezondheid bij.
• Civiel. De schade komt op grond van artikel 6:170 bij je werkgever te liggen. Dat klinkt geruststellend, maar lid 3 regelt de onderlinge verhouding, en bij opzet of bewuste roekeloosheid kan het bij jou terugkomen.
• Je pas. Dit gevolg wordt het vaakst onderschat. Je werkt op een toestemming die de korpschef verleent op grond van artikel 7 lid 2 van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus, en die op grond van lid 5 kan worden ingetrokken. Zonder geldige pas kun je het werk bij geen enkele werkgever doen. Hoe die toestemming werkt staat in onze vragen en antwoorden over beveiligingspassen.

Wat je er wel aan kunt doen

De praktische conclusie is saai maar waar: de beste bescherming is niet spierkracht maar volgorde en verslaglegging. Doe de vordering hardop, geef de ander tijd, bel op tijd, en schrijf achteraf op wat je hebt waargenomen in plaats van wat je ervan vond. Hoe je dat opschrijft zodat het maanden later nog standhoudt, staat in ons artikel over rapportage schrijven als beveiliger.

Loopt het uit de hand en word jij het slachtoffer, lees dan onze uitleg over agressie en geweld op de werkvloer. Zie je binnen je bedrijf dat er structureel te hard wordt opgetreden, dan is dat een misstand; hoe je die veilig meldt staat in ons artikel over het melden van een misstand. Deze stof hoort bij de basis van het vak en komt terug in de opleiding en in de functie-eisen, zoals we beschrijven in ons overzicht van de opleiding tot beveiliger en in de cao particuliere beveiliging 2026.

Veelgestelde vragen: mag een beveiliger je aanraken?