De ondernemingsraad in de beveiliging: wat hij over jouw rooster te zeggen heeft

Vraag een beveiliger waar het in zijn werk op vastloopt en je hoort zelden iets over het uurloon. Je hoort iets over het rooster. Over diensten die verschuiven, over een regeling die ‘van bovenaf’ is ingevoerd, over een planning die op papier klopt en in je gezin niet.

Wat vrijwel niemand op de werkvloer weet, is dat daar een wet over gaat die geen cao is. De Wet op de ondernemingsraden geeft werknemers een collectief instrument dat individueel klagen niet heeft: bij een reeks onderwerpen heeft je werkgever de instemming van de ondernemingsraad nodig voordat hij een regeling mag invoeren. Een arbeids- en rusttijdenregeling staat op die lijst — met een belangrijke uitzondering voor alles wat de cao zélf al regelt, waarover verderop meer.

Op deze site komt de ondernemingsraad tot nu toe steeds langs als hulpmiddel bíj een ander onderwerp — bij volgen via gps of je werktelefoon, bij agressie en geweld op de werkvloer en bij staken als beveiliger. Dit artikel behandelt hem als eigen onderwerp: wanneer je bedrijf een ondernemingsraad móet hebben, waar die precies over gaat, waar zijn bevoegdheid ophoudt, wat er geldt als je bij een klein bedrijf werkt, en wat je eraan hebt.

Eén ding vooraf, want het scheelt verwarring: de ondernemingsraad gaat niet over je arbeidsvoorwaarden zelf. Wat je verdient, hoeveel vakantie-uren je opbouwt en welke toeslagen er gelden, ligt vast in de cao Particuliere Beveiliging 2026 — daar onderhandelen de vakbonden over, niet je ondernemingsraad. De ondernemingsraad gaat over de regelingen wáármee je werkgever die cao invult.

Wanneer moet een beveiligingsbedrijf een ondernemingsraad hebben?

De drempel staat in artikel 2 lid 1 van de Wet op de ondernemingsraden en is kort: wie een onderneming in stand houdt waarin in de regel ten minste 50 personen werkzaam zijn, is verplicht een ondernemingsraad in te stellen.

Let op de formulering. Er staat ‘in de regel’, niet ‘op dit moment’. Een piek van drie weken rond een evenementenseizoen maakt van een bedrijf van veertig mensen dus geen or-plichtige onderneming. En er staat personen, niet werknemers met een vast contract — dat onderscheid doet er in deze branche toe, waar met oproepkrachten, uitzendkrachten en gedetacheerden wordt gewerkt. Twijfel je hoe jouw bedrijf telt, dan is dat een vraag om aan je werkgever of een vakbond voor te leggen, niet iets om zelf uit te rekenen.

Zakt het aantal na de instelling structureel onder de vijftig, dan houdt de ondernemingsraad van rechtswege op te bestaan aan het einde van de lopende zittingsperiode (artikel 2 lid 2) — tenzij je werkgever hem vrijwillig in stand houdt, want dat mag. Hij verdwijnt dus niet van de ene op de andere dag. Zo’n zittingsperiode duurt in de regel drie jaar: de leden treden om de drie jaren tegelijk af en zijn direct herkiesbaar (artikel 12 lid 1). De ondernemingsraad mag daar in zijn eigen reglement van afwijken, bijvoorbeeld naar twee of vier jaar, of door elke twee jaar de helft te laten aftreden (lid 2).

Waar de ondernemingsraad in de beveiliging het meeste verschil maakt: het rooster

Artikel 27 lid 1 van de wet somt dertien onderwerpen op waarvoor je werkgever de instemming van de ondernemingsraad nodig heeft. Onderdeel b luidt: een arbeids- en rusttijdenregeling of een vakantieregeling.

Dat is in deze branche het zwaarste onderdeel van de hele lijst. De cao regelt veel over roosters — hoeveel vrije dagen je hebt, hoeveel dagen vooruit je je tijdvakken krijgt, hoeveel uur een nachtdienst mag duren. Die regels staan uitgebreid in je rooster in de beveiliging. Maar de cao is een minimum. Binnen die grenzen blijft er veel ruimte voor het bedrijf om te bepalen hóe er geroosterd wordt: welke dienstpatronen bestaan, hoe wisseldiensten worden verdeeld, hoe ver van tevoren wat vastligt, hoe met voorkeuren wordt omgegaan.

Die invulling is precies wat een arbeids- en rusttijdenregeling is. En daarvoor geldt: geen instemming, geen regeling — tenzij de kantonrechter vervangende toestemming geeft. Beide kanttekeningen staan hieronder, want ze bepalen samen hoe ver dit recht werkelijk reikt.

Grens 1: wat de cao al regelt, valt erbuiten

Dit is de belangrijkste beperking, en juist in deze branche. Artikel 27 lid 3 zegt: “De in het eerste lid bedoelde instemming is niet vereist, voor zover de betrokken aangelegenheid voor de onderneming reeds inhoudelijk is geregeld in een collectieve arbeidsovereenkomst.”

De cao Particuliere Beveiliging regelt arbeids- en rusttijden uitvoerig: maximale diensttijden, pauzes, nachtdiensten, consignatie, hoeveel dagen vooruit je je tijdvakken krijgt. Voor al die punten heeft je werkgever géén instemming nodig, want de cao voorziet er al inhoudelijk in. Het instemmingsrecht gaat over de ruimte die de cao openlaat: de systematiek van het roosteren zelf.

Dezelfde bepaling heeft nog een tweede zin, die precies op deze branche slaat: instemming is evenmin vereist voor onderdeel a “voor zover […] sprake is van verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds”. De beveiliging kent zo’n verplicht branchefonds. Over de pensioenregeling zélf heeft je ondernemingsraad dus niets te zeggen — wat daarin staat, lees je in pensioen in de beveiliging.

Grens 2: een nee is geen eindstation

Zegt de ondernemingsraad nee, dan kan je werkgever de kantonrechter om toestemming vragen om het besluit alsnog te nemen (artikel 27 lid 4). Die geeft die toestemming “slechts […] indien de beslissing van de ondernemingsraad om geen instemming te geven onredelijk is, of het voorgenomen besluit van de ondernemer gevergd wordt door zwaarwegende bedrijfsorganisatorische, bedrijfseconomische of bedrijfssociale redenen”. Dat is een hoge drempel, maar het betekent wel dat een instemmingsrecht geen absoluut vetorecht is.

Grens 3: het gaat over regelingen, niet over jouw dienst

De slotzin van artikel 27 lid 1 zegt dat het instemmingsrecht geldt “voor zover betrekking hebbende op alle of een groep van de in de onderneming werkzame personen”. Het gaat dus over regelingen, niet over jouw individuele dienst van volgende week donderdag. Word je persoonlijk ingeroosterd op een manier die niet klopt, dan is dat geen or-zaak maar een cao-zaak.

Zo hoort je werkgever de instemming te vragen

Artikel 27 lid 2 schrijft de procedure voor, en die is bruikbaar als checklist. Je werkgever “legt het te nemen besluit schriftelijk aan de ondernemingsraad voor” en verstrekt daarbij een overzicht van de beweegredenen én van de te verwachten gevolgen voor het personeel. En: de ondernemingsraad “beslist niet dan nadat over de betrokken aangelegenheid ten minste éénmaal overleg is gepleegd in een overlegvergadering”.

Drie vragen dus om te controleren of het proces goed is gelopen: is het schriftelijk voorgelegd, stonden de beweegredenen én de gevolgen erbij, en is er minstens één overlegvergadering geweest?

Instemmingsrecht is iets anders dan adviesrecht

De twee worden vaak door elkaar gehaald. Bij instemmingsrecht (artikel 27) kan je werkgever niet door zonder een ja, of anders zonder toestemming van de kantonrechter. Bij adviesrecht (artikel 25) mag hij uiteindelijk wel doorzetten tegen het advies in, maar moet hij motiveren waarom en de uitvoering een maand opschorten — juist zodat de ondernemingsraad in die maand naar de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam kan stappen. Adviesrecht gaat over de grote bedrijfsbeslissingen: fusies, reorganisaties, sluitingen. Instemmingsrecht gaat over de regels waar je dagelijks mee werkt.

De dertien onderwerpen waarvoor je werkgever instemming nodig heeft

Hieronder de volledige lijst uit artikel 27 lid 1, met per onderdeel waar het in een beveiligingsbedrijf over gaat.

Voor beveiligers springen er drie uit: b (het rooster), d (verzuim en arbeidsomstandigheden, in een beroep met bovengemiddeld veel agressie) en l (controle en volgsystemen, in een beroep waarin je met een portofoon, een app en soms een bodycam rondloopt).

Wat de cao zelf aan de ondernemingsraad in de beveiliging overlaat

Naast de wet verwijst de cao Particuliere Beveiliging zelf ook naar de ondernemingsraad. Die verwijzingen staan verspreid door de tekst en worden nergens bij elkaar gezet — hier wél. Vijf ervan gaan over overleg en inspraak; de zesde, artikel 87 over kaderleden, komt verderop apart aan bod.

Artikel 76 is in dit rijtje het meest concrete: hoe dat overleg over een risico-object in de praktijk werkt, staat uitgewerkt in agressie en geweld tegen beveiligers.

Artikel 82 verdient een kanttekening die in deze branche zwaar weegt: bij aanbestedingen wisselen opdrachten regelmatig van bedrijf. Wanneer je daarbij mee overgaat en wanneer niet, is een cao-vraag die apart wordt behandeld in contractwissel in de beveiliging. Artikel 82 gaat over iets anders: verandering van de structuur van je eigen werkgever.

Hoe groot je werkgever is, bepaalt dus hoeveel formele inspraak je hebt. Wil je zien welke bedrijven er in jouw provincie zoeken: Noord-Brabant, Zuid-Holland en Gelderland, of het volledige overzicht met beveiligingsvacatures.

Minder dan vijftig collega’s? Dit kun je dan afdwingen

Hier zit het punt dat vrijwel nergens wordt uitgelegd, en dat voor een groot deel van de branche het belangrijkste is.

Werken er bij je bedrijf ten minste 10 maar minder dan 50 personen en is er geen ondernemingsraad, dan mag je werkgever een personeelsvertegenwoordiging instellen: ten minste drie personen, rechtstreeks gekozen bij geheime schriftelijke stemming (artikel 35c lid 1). Dat is een kan-bepaling.

Maar lid 2 maakt er een moeten van: “Op verzoek van de meerderheid van de in de onderneming werkzame personen stelt de ondernemer de […] personeelsvertegenwoordiging in.” Vraagt de meerderheid erom, dan is het geen keuze meer.

En dan komt het: artikel 35c lid 3 verklaart een reeks artikelen van overeenkomstige toepassing op die personeelsvertegenwoordiging. Daaronder “27, eerste lid, onderdeel b, voor zover het betreft een arbeids- en rusttijdenregeling, en onderdelen d en m, derde tot en met zesde lid”.

Uitgepakt betekent die zin drie dingen:

• Een personeelsvertegenwoordiging heeft instemmingsrecht op de arbeids- en rusttijdenregeling — hetzelfde recht als een volwaardige ondernemingsraad.
• Onderdeel b is daarbij doormidden gesneden: de arbeids- en rusttijdenregeling valt eronder, de vakantieregeling niet. Dat is een detail dat je nergens samengevat vindt en dat in een discussie het verschil maakt.
• Omdat ook lid 3 tot en met 6 van artikel 27 meekomen, geldt de nietigheid van lid 5 óók voor een personeelsvertegenwoordiging.

Daarnaast gelden onderdeel d (arbeidsomstandigheden, ziekteverzuim, re-integratie) en onderdeel m (de klokkenluidersprocedure).

En bij tien tot vijftig mensen zonder or én zonder personeelsvertegenwoordiging?

Dan geldt artikel 35b: je werkgever moet je ten minste tweemaal per kalenderjaar in de gelegenheid stellen gezamenlijk met hem bijeen te komen. En hij moet bovendien bijeenkomen wanneer ten minste een vierde van de werkzame personen daar een met redenen omkleed verzoek toe doet. Minstens eenmaal per jaar wordt in zo’n vergadering de algemene gang van zaken van de onderneming besproken (lid 4).

Rekenvoorbeeld: hoeveel handtekeningen heb je nodig?

De drempels zijn relatief: ze hangen af van hoeveel mensen er werken, dus ze zijn per bedrijf uit te rekenen. Vier voorbeelden van bedrijfsgroottes die in deze branche veel voorkomen:

Bij 36 collega’s heb je dus negen mensen nodig om een extra vergadering af te dwingen, en negentien om je werkgever te verplichten een personeelsvertegenwoordiging in te stellen die vervolgens instemmingsrecht heeft op de roosterregeling. Dat zijn getallen die op een gemiddeld object haalbaar zijn.

Je werkgever voert het toch in: de maand die telt

Stel, de regeling komt er zonder instemming. Wat dan?

Artikel 27 lid 5 geeft een scherp antwoord. Een besluit dat onder lid 1 valt en genomen is zonder instemming van de ondernemingsraad of toestemming van de kantonrechter, is nietig — maar alleen “indien de ondernemingsraad tegenover de ondernemer schriftelijk een beroep op de nietigheid heeft gedaan”.

En daar zit de klem. De ondernemingsraad kan dat beroep “slechts […] doen binnen een maand”, gerekend vanaf het moment waarop de werkgever het besluit heeft meegedeeld — of, als hij dat niet heeft gedaan, vanaf het moment waarop de ondernemingsraad is gebleken dat de werkgever het besluit uitvoert of toepast.

Tijd, scholing en bescherming: wat het or-werk je kost

Een veelgehoorde reden om het niet te doen: ‘daar heb ik geen tijd voor’ en ‘dat komt me duur te staan’. De wet regelt beide punten.

• In werktijd. De ondernemingsraad en zijn commissies vergaderen zoveel mogelijk tijdens de normale arbeidstijd (artikel 17 lid 2), en leden behouden hun loon over de tijd die daaraan opgaat (lid 3). In een rooster met diensten betekent dat concreet dat vergadertijd niet uit je vrije dagen hoort te komen.
• Voorzieningen. Je werkgever moet het gebruik toestaan van de voorzieningen die de raad redelijkerwijs nodig heeft, en moet de raad in staat stellen collega’s te raadplegen (artikel 17 lid 1).
• Kosten. De kosten die redelijkerwijze noodzakelijk zijn voor de vervulling van de taak komen ten laste van je werkgever (artikel 22 lid 1).
• Scholing. Leden krijgen scholing in werktijd en met behoud van loon (artikel 18 lid 2). Let op de formulering: het gaat om “een door de ondernemer en de ondernemingsraad gezamenlijk vast te stellen aantal dagen per jaar”. De wet noemt zelf géén vast aantal dagen — dat aantal spreek je samen af.
• Bescherming. Artikel 21 bepaalt dat kandidaten en leden niet “uit hoofde van hun kandidaatstelling of van hun lidmaatschap” mogen worden benadeeld in hun positie in de onderneming. Geen slechtere diensten omdat je in de raad zit, dus.

Kaderlid van de vakbond: dezelfde bescherming als een or-lid

Er is nog een groep die deze bescherming heeft, en die is groter dan de ondernemingsraad zelf. Cao-artikel 87 lid 1 zegt het woordelijk: “Kaderleden van de vakbond hebben volgens deze cao dezelfde rechtsbescherming als de leden van de ondernemingsraad volgens de Wet op de ondernemingsraden.”

Wie kaderlid is, bepalen de vakbonden zelf (lid 2). Je hebt er dus geen verkiezing voor nodig — en dat maakt het een route voor wie zich hard wil maken voor collega’s zonder in de raad te gaan. Wat die bescherming precies inhoudt, staat uitgewerkt in mag je staken als beveiliger; de verlofrechten rond vakbondswerk en cao-onderhandelingen staan in buitengewoon verlof in de beveiliging.

Zelf beginnen: vier stappen

1. Tel. Zoek uit hoeveel personen er in de regel bij je werkgever werken. Vijftig of meer en geen ondernemingsraad? Dan voldoet je werkgever niet aan artikel 2 lid 1. Tussen de tien en vijftig? Dan is de personeelsvertegenwoordiging je route.
2. Verzamel. Voor een personeelsvertegenwoordiging heb je een meerderheid nodig; voor een extra personeelsvergadering een vierde. Zet het verzoek op papier en laat mensen tekenen — artikel 35b vraagt uitdrukkelijk om een met redenen omkleed verzoek.
3. Kies je onderwerp. Begin bij het onderwerp waar de meeste collega’s hetzelfde over denken. In deze branche is dat vrijwel altijd de roostersystematiek.
4. Vraag hulp. Een vakbond kan je bij de oprichting begeleiden en je scholing regelen. Ben je kaderlid, dan heb je de bescherming van cao-artikel 87 al voordat er een raad staat.

En als je werkgever niet thuis geeft? Dan houdt het niet op. Artikel 36 lid 1 bepaalt dat iedere belanghebbende de kantonrechter kan verzoeken te bepalen dat de ondernemer gevolg geeft aan wat deze wet voorschrijft over “het instellen of in stand houden van een ondernemingsraad”, over het reglement en over de kandidaatstelling en verkiezing. Een werknemer is zo’n belanghebbende. En omdat artikel 35c lid 3 artikel 36 ook op de personeelsvertegenwoordiging van toepassing verklaart, geldt die route ook bij een kleiner bedrijf.

Dat is een stap die je niet lichtvaardig zet, en in de praktijk is het gesprek — al dan niet met een vakbond erbij — vrijwel altijd de kortere weg. Maar het is goed om te weten dat de wet hier geen dode letter is.

Blijft het stil, dan is dat op zichzelf ook informatie. Het is een van de vragen die de moeite waard zijn in een sollicitatiegesprek: is er een ondernemingsraad of een personeelsvertegenwoordiging, en wanneer is die voor het laatst over het rooster geraadpleegd? Wie daar een concreet antwoord op geeft, heeft het geregeld. In het actuele vacatureoverzicht zie je wie er op dit moment zoeken.

Veelgestelde vragen over de ondernemingsraad in de beveiliging