Overval tijdens je dienst als beveiliger: wat je doet, wat je mag en wat daarna (2026)

Een overval duurt vaak maar enkele minuten. Daarna volgen uren waarin jij als beveiliger het verschil maakt: voor de collega’s die het meemaakten, voor de politie die een signalement nodig heeft en voor de ondernemer die wil weten of de beelden zijn bewaard. Dit artikel gaat over die hele keten: de cijfers van 2025, wat je tijdens de overval doet, wat de wet je wel en niet toestaat, wat er in het eerste uur daarna moet gebeuren en waar je zelf recht op hebt als slachtoffer. Over een betrapte winkeldief en de twee sporen daarna lees je in winkeldiefstal afhandelen als beveiliger; dit stuk gaat over geweld en dreiging, niet over diefstal zonder geweld.

Overvallen in Nederland: de cijfers van 2024 en 2025

Jarenlang daalde het aantal overvallen: van 1.120 in 2017 naar ongeveer 500 per jaar in 2023 en 2024. In april 2025 meldde de politie een trendbreuk. Tot en met april 2025 waren er 218 overvallen geregistreerd, 69 meer dan de 149 in dezelfde periode een jaar eerder. Op juweliers waren het er in die vier maanden al 14, tegen 11 in heel 2024. In de eerste drie maanden van 2025 hield de politie 182 verdachten van overvallen aan.

De politie beschrijft de daders van 2025 als vooral jong en onvoorbereid: snelle hit-and-run-overvallen met een kleine buit. Openen en sluiten noemt de politie als de momenten waarop overvallers vaak toeslaan. Het aantal minderjarige verdachten van straatroof en overvallen samen kwam in 2025 uit op 1.457, ruim 13 procent meer dan in 2024; hun aandeel onder de verdachten steeg in tien jaar van 35 naar 55 procent. De pakkans ligt volgens de politie rond de 60 tot 70 procent en een overval levert al snel anderhalf tot twee jaar gevangenisstraf op. In het persbericht met de jaarcijfers van januari 2026 noemt de politie geen jaartotaal voor overvallen; de totale geregistreerde criminaliteit kwam uit op 800.974 zaken, 0,6 procent meer dan in 2024. Het Openbaar Ministerie meldt in zijn Jaarbericht 2025, op basis van de politieregistraties, 540 gewapende overvallen in 2025 tegen 700 in 2021. De stijging van het voorjaar heeft dus niet doorgezet: over het hele jaar komt 2025 ongeveer uit op het niveau van 2023 en 2024.

Voor jou als beveiliger betekent dit: de kans dat je het meemaakt is klein, maar hij is in 2025 niet kleiner geworden, en de dader die je tegenover je krijgt is eerder een nerveuze minderjarige zonder plan dan een professional. Dat maakt de situatie niet veiliger. Juist een onervaren dader schrikt sneller, en een beveiliger in uniform kan voor hem een bedreiging zijn.

Overval tijdens je dienst als beveiliger: wat je doet terwijl het gebeurt

Politie en het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) hanteren één lijn, die in vrijwel elke overvaltraining terugkomt: RAAK. Het principe is er niet om het de dader gemakkelijk te maken, maar om jou en de mensen om je heen heelhuids door die minuten te krijgen.

De politie voegt daar in het advies bij een winkeloverval één zin aan toe die voor beveiligers extra geldt: let op de stem en het uiterlijk van de overvaller, niet op het wapen. Wie naar het wapen kijkt, onthoudt alleen het wapen.

Drie dingen die je uniform níét verandert: je hebt geen andere bevoegdheden dan een klant, je hebt geen wapen en je hebt geen plicht om de buit te beschermen. Je werkgever en de opdrachtgever hebben er ook niets aan als jij gewond raakt voor een kassalade. Wat je wél anders doet dan een klant: je kent het pand, de vluchtroutes, de alarmknoppen en de camera’s. Die kennis gebruik je pas als de dader weg is. Een stil alarm indrukken terwijl de dader je ziet, is een risico; het gangbare advies in overvalprotocollen is dat je dat alleen doet als je zeker weet dat het niet wordt opgemerkt. Volg hierin het protocol van je object.

Wat mag je als beveiliger bij een overval, en wat niet?

Hier gaat het in trainingen en op de werkvloer het vaakst mis, omdat beveiligers hun bevoegdheden overschatten of juist denken dat ze niets mogen. De hoofdlijn:

Een overval is juridisch diefstal met geweld of bedreiging met geweld (artikel 312 Sr) of afpersing als de dader je dwingt iets af te geven (artikel 317 Sr). Op beide staat maximaal negen jaar gevangenisstraf, en twaalf jaar als het onder meer met twee of meer daders gebeurt, met braak, op de openbare weg of met zwaar letsel als gevolg; vijftien jaar als iemand eraan overlijdt. Dat maakt het een strafbaar feit waarop heterdaad-aanhouding mag. Maar de bevoegdheid is geen plicht. De cao Particuliere Beveiliging kent geen enkele bepaling die van je vraagt een gewapende dader tegen te houden; wat de cao wél regelt, staat onder wat je werkgever moet regelen. Hoe ver je mag gaan bij het vasthouden van iemand, en waarom je iemand nooit mag aanraken zonder grond, staat in mag een beveiliger je aanraken.

Het eerste uur na een overval: zo pak je het aan

Zodra de dader de deur uit is, begint jouw werk. Dit is de volgorde die in de gangbare overvalprotocollen terugkomt, vertaald naar de rol van de beveiliger op locatie:

Een bekende valkuil: collega’s die uit schrik meteen de vloer dweilen of de kassa herstellen. Een beveiliger die rustig zegt “niets aanraken tot de politie er is” voorkomt dat de helft van het bewijs verdwijnt.

Aangifte, verklaring en je eigen rapport

De ondernemer doet aangifte van de overval; dat kan ook een leidinggevende of de eigenaar namens het bedrijf doen. Jij geeft als getuige een verklaring. Is er tegen jou persoonlijk gedreigd of geweld gebruikt, dan ben je zelf slachtoffer van de overval: dat geweld of die bedreiging is een onderdeel van artikel 312 of 317 Sr. Doe dan ook zelf aangifte, naast de aangifte van het bedrijf. Dat is geen formaliteit: met een eigen aangifte sta je als slachtoffer geregistreerd, word je over de zaak geïnformeerd en kun je je later zonder gedoe als benadeelde partij voegen (artikel 51f Wetboek van Strafvordering). Ook het Schadefonds Geweldsmisdrijven wil bewijs van wat er is gebeurd; een eigen aangifte is daarvoor het gebruikelijke stuk. Vraag bij de aangifte, in overleg met je werkgever, om domicilie te kiezen op het adres van het bedrijf, zodat je huisadres niet in het dossier komt, en controleer of dat ook zo in het proces-verbaal staat.

Je rapport schrijf je dezelfde dienst, in chronologische volgorde en zonder conclusies: wat je zag, hoorde en deed, met tijden. Beschrijf de dader zoals je hem zag, niet zoals een collega hem beschreef. Hoe je een rapport opbouwt dat in een strafzaak overeind blijft, staat in rapportage schrijven als beveiliger. Zijn er camerabeelden waarop jij zelf staat, dan mag je werkgever die aan de politie geven; wat er verder met beelden van jou mag gebeuren, lees je in gefilmd worden als beveiliger.

Wat je werkgever moet regelen vóór een overval

De cao Particuliere Beveiliging noemt het woord overval niet, maar regelt wel de randvoorwaarden. Artikel 74 verplicht je werkgever tot een goed werkend communicatiemiddel waarmee je altijd het meldpunt bereikt, assistentie kunt vragen en een noodsignaal kunt geven, en tot procedures voor alarmmeldingen en calamiteiten. Artikel 76 gaat over objecten met een hoger risico: je werkgever bepaalt met een risico-inventarisatie of een object een hoger risico kent, overlegt dan met de ondernemingsraad, de personeelsvertegenwoordiging of in het werkoverleg welke procedures, maatregelen en middelen nodig zijn, en jij controleert die middelen aan het begin van elke dienst. Een tankstation met nachtopening, een juwelier of een avondwinkel ligt voor zo’n risicolijst voor de hand.

Daarbovenop komt de Arbowet: agressie en geweld vallen onder psychosociale arbeidsbelasting, waarvoor de werkgever beleid moet voeren en de risico’s in de RI&E moet opnemen. Wat dat concreet oplevert, en wat je kunt doen als het ontbreekt, staat in agressie en geweld in de beveiliging. Dit mag je van een werkgever op een risico-object verwachten:

• een overvalprotocol dat op papier staat en dat je bij je inwerken krijgt, met afspraken over het stil alarm, de sleutels van de kluis en wie 112 belt;
• een overvaltraining, bij voorkeur met een rollenspel, zodat RAAK een reflex wordt in plaats van een poster;
• afspraken over openen en sluiten, de momenten waarop de politie de meeste overvallen ziet: met twee personen, eerst rondkijken, nooit met de dagopbrengst in de hand naar buiten;
• een werkende noodknop en een cameraplan waarop je weet waar de beelden staan en hoe lang ze bewaard blijven;
• een afspraak over nazorg: wie je opvangt, wie een eventueel bedrijfsongeval meldt en of er een vertrouwenspersoon is.

Werk je op een object waar niets van dit alles geregeld is, dan is dat een gesprek waard met je leidinggevende en, als dat niets oplevert, met de ondernemingsraad of je vakbond. Werk je alleen op zo’n object, dan gelden bovendien de regels uit alleen werken als beveiliger.

Na de overval: nazorg, loon en schade

Slachtoffers houden volgens het CCV vaak nog lang lichamelijke en psychische klachten, en dat weegt soms zwaarder dan het verlies van geld of goederen. Veel beveiligers draaien de dienst af en merken de klap pas dagen later: slecht slapen, schrikken van elke deur, niet meer terug willen naar het object. Dat is normaal, en er is voor geregeld wat je nodig hebt:

Waar het overvalrisico voor beveiligers zit

De politie noemde in 2025 de juwelier als opvallende stijger. Waar de dader het op dure spullen heeft gemunt, komen ook de brillenzaak en de belwinkel in beeld; waar het om contant geld gaat, blijven tankstation, supermarkt en horeca in trek. Voor jou als beveiliger ziet het risico er per werkplek anders uit:

De beste preventie is de saaie preventie: minder contant geld, afgesloten kluizen met tijdslot, een camera die de deur én de stoep filmt, en personeel dat weet wat het moet doen. Een beveiliger die dat elke dienst controleert, voorkomt meer overvallen dan een beveiliger die er een probeert te stoppen.

Veelgestelde vragen over een overval tijdens je dienst als beveiliger